การพัฒนากลยุทธ์การจัดการขยะแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน ขององค์กรชุมชนเหนือเขื่อนภูมิพล

นพวัฒน์ พักใส; สุภาพร พงศ์ภิญโญโอภาส

doi:10.14456/psruhss.2026.17

ผู้แต่ง

นพวัฒน์ พักใส คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร 62000
สุภาพร พงศ์ภิญโญโอภาส คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร 62000

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2026.17

คำสำคัญ:

กลยุทธ์ , การจัดการขยะ , การมีส่วนร่วม , เศรษฐกิจหมุนเวียน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพ ปัญหา และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน 2) พัฒนากลยุทธ์การจัดการขยะแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน และ 3) ประเมินกลยุทธ์การจัดการขยะแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ องค์กรชุมชนเหนือเขื่อนภูมิพล ประกอบด้วย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เขื่อนภูมิพล และชุมชน และผู้ทรงคุณวุฒิการพัฒนากลยุทธ์และการจัดการขยะ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์ การประชุมเชิงปฏิบัติการ การสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ และแบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการคำนวณค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการจัดการขยะมีการกักเก็บรวบรวมขยะ การเก็บขน การเปลี่ยนแปลงการนำกลับมาใช้ประโยชน์ และการกำจัดขยะขั้นสุดท้าย ปัญหาการจัดการขยะอยู่ในระดับมาก โดยมีการเทรวมกันขณะเก็บขนขยะ รถขนส่งขยะพร้อมอุปกรณ์ขนส่ง งบประมาณ และบุคลากรไม่เพียงพอ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะด้านโครงสร้าง ระบบบริการ บุคคล การเงิน วัสดุอุปกรณ์ บริหารจัดการ ค่านิยมและวัฒนธรรม เทคโนโลยี เศรษฐกิจ และการเมืองและกฎหมายอยู่ในระดับมาก 2) กลยุทธ์การจัดการขยะอยู่ในตำแหน่งกลยุทธ์ เป็นกลยุทธ์ปรับเปลี่ยนหรือพลิกฟื้น (Analyzer-proactive) WO Strategies (Weaknesses-Opportunities Strategies) โดยแก้ไขจุดอ่อนเพื่อใช้ประโยชน์จากโอกาส ประกอบด้วย วิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าประสงค์ ประเด็นกลยุทธ์กลยุทธ์ ตัวชี้วัด และมาตรการ 3) ผลการประเมินกลยุทธ์การจัดการขยะ ผ่านเกณฑ์ โดยมีความสอดคล้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และการยอมรับได้อยู่ในระดับมากและมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (2566). รายงานจัดการขยะและของเสียอันตราย. สืบค้น 10 ตุลาคม 2566, จาก https://www.pcd.go.th/publication/10650/

กระทรวงมหาดไทย. (2567). การจัดการมูลฝอย. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นกองกฎหมายและระเบียบท้องถิ่น.

กองจัดการกากของเสียและสารอันตราย. (2565). รายงานประจำปีกากของเสียและขยะอันตราย. กรุงเทพฯ: กองจัดการกากของเสียและขยะอันตราย กรมควบคุมมลพิษ.

เก ประเสริฐสังข์. (2560). การวิจัยปฏิบัติการเชิงวิพากษ์เพื่อสร้างรูปแบบและกลไกการจัดการขยะอย่างครบวงจรบนฐานการมีส่วนร่วมของโรงเรียนและชุมชน (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

คณาธิป ไกยชน. (2567). การบริหารจัดการขยะตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular economy). วิจัยปริทัศน์, 47, 1-20.

เดช อุณหะจิรังรักษ์. (2565). การสร้างสรรค์นวัตกรรมบริการสาธารณะโดยองค์การบริหารส่วนตำบล. สืบค้น 10 ตุลาคม 2566, จาก https://explore.nrct.go.th/search_detail/result/8752

นงนุช ศรีสุข และเบญญาดา กระจ่างแจ้ง. (2566). การจัดการขยะฐานศูนย์ของชุมชนภายใต้แนวคิดระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน กรณีศึกษา องค์การบริหารส่วนตำบลปะตง อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 5(4), 1011–1026. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemri/article/view/263714

บุญชม ศรีสะอาด. (2545). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ประกาศยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580). (2566, 10 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82ก. หน้า 1-71.

พัทธ์ธีรา วงศราวิทย์. (2561). เศรษฐกิจหมุนเวียน. สืบค้น 16 กรกฎาคม 2564, จาก https://www.prachachat.net/columns/news-169313

ภัทรารัตน์ ตนนุกิจ, สุขสันต์ กิติศุภกร และปิติ ฉลองวิริยะเลิศ. (2564). การพัฒนาระบบบริหารจัดการขยะโดยใช้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนและการแก้ปัญหาแบบมีส่วนร่วมในโรงพยาบาลสำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและแพทยศาสตร์ศึกษา สำนักการแพทย์กรุงเทพมหานคร.

มลธิดา อุบลรัตน์. (2566). การวางแผนกลยุทธ์ เพื่อพัฒนาองค์กรที่มีประสิทธิภาพ. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(2), A100-A114. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jidir/article/view/259319

ลักษมี เกตุสกุล. (2558). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการสิ่งแวดล้อม กรณีศึกษาชุมชนบ้านทุ่งศรี อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.

วิภาต อภิปาลกุลดำรง. (2566). การพัฒนาระบบการจัดการขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดปทุมธานี ด้วยระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 8(2), 86-98.

สมคิด พรมจุ้ย. (2560). การเขียนรายงานการประเมินโครงการ. นนทบุรี: จตุพรดีไซน์.

สมชาย ภคภาสวิวัฒน์. (2564). การบริหารเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.

สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดพะเยา. (2561). การบริหารจัดการขยะโดยเริ่มที่ผู้นำและสำนักงาน. พะเยา: สำนักงานประชาสัมพันธ์.

สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคและควบคุมมลพิษที่ 1. (2566). สถานการณ์การจัดการขยะมูลฝอยประจำปี. เชียงใหม่:สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 จังหวัดเชียงใหม่.

อรัญญา ลอลือเลิศ. (2561). ความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการส่งเสริมขยะรีไซเคิลเพื่อการส่งออก (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี.

อุทิศ ขาวเธียร. (2562). การวางแผนกลยุทธ์. กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.

เอกชัย บุญยาทิษฐาน. (2563). คู่มือวิเคราะห์ SWOT อย่างมืออาชีพ. กรุงเทพฯ: ปัญญาชน.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308