การพัฒนารูปแบบการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครูมหาวิทยาลัยราชภัฏ 17 สมรรถนะในศตวรรษที่ 21

เทิดศักดิ์ สุพันดี; เพียงแข ภูผายาง; สุนันท์ สีพาย

doi:10.14456/psruhss.2026.8

ผู้แต่ง

เทิดศักดิ์ สุพันดี คณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ 36000
เพียงแข ภูผายาง คณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ 36000
สุนันท์ สีพาย คณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ 36000

DOI:

https://doi.org/10.14456/psruhss.2026.8

คำสำคัญ:

สมรรถนะนักศึกษาครู, การประเมินสมรรถนะ , ศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทของการพัฒนาสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะ 2) พัฒนารูปแบบและเครื่องมือในการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะและ 3) ประเมินและทดลองใช้รูปแบบการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะในศตวรรษที่ 21 โดยมีขั้นตอนการวิจัย 3 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาบริบทของการพัฒนาสมรรถนะนักศึกษาครู โดยการสัมภาษณ์อาจารย์ผู้สอน นักศึกษาครู ครูพี่เลี้ยง ผู้บริหาร จำนวน 30 คน ขั้นตอนที่ 2 พัฒนารูปแบบและเครื่องมือในการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะ โดยจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ ผู้ทรงคุณวุฒิ 34 ท่าน ซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านการวัดและประเมินผล/การจัดการเรียนรู้ และอาจารย์ผู้สอนวิชาเอก ขั้นตอนที่ 3 การประเมินและทดลองใช้รูปแบบการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะ โดยการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อประเมินรูปแบบการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะ ทดลองใช้รูปแบบและเครื่องมือในการประเมิน กับนักศึกษาครู จำนวน 803 คน และประเมินความพึงพอใจโดยใช้แบบสอบถาม ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทของการพัฒนาและการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู ในปัจจุบันมีการประเมินสมรรถนะในรายวิชาที่เรียนและการฝึกประสบการณ์วิชาชีพ แต่ยังไม่มีเครื่องมือที่เป็นมาตรฐานแยกประเมินต่างหาก เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินตามคำจำกัดความของสมรรถนะทั้ง 17 สมรรถนะ ในแต่ละสมรรถนะควรมีเครื่องมือที่หลากหลายใช้ในการประเมินตามลักษณะของแต่ละสมรรถนะ ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิตครูควรมีส่วนในการประเมิน เครื่องมือในการประเมินสามารถนำไปใช้ได้ในการปฏิบัติ มีวิธีการใช้ เกณฑ์การประเมินที่ชัดเจน 2) รูปแบบการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครูในศตวรรษที่ 21 ประกอบด้วย สมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะ มีเครื่องมือประเมินที่หลากหลาย ได้แก่ แบบทดสอบแบบปรนัยและอัตนัย แบบประเมินพฤติกรรม การปฏิบัติ ทักษะ ประเมินตนเอง แบบสังเกตพฤติกรรม แบบวัดเจตคติ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ กิจกรรมสถานการณ์จำลอง และการประเมินจากแฟ้มสะสมงาน ใช้ผู้ประเมินที่หลาย ได้แก่ คณะ อาจารย์ผู้สอน อาจารย์นิเทศ อาจารย์ที่ปรึกษา ครูพี่เลี้ยง ผู้บริหาร เพื่อน และตนเอง มีเกณฑ์การประเมินแต่ละสมรรถนะ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบทของการประเมินและเครื่องมือการประเมินของแต่ละสมรรถนะ 3) ผลการประเมินรูปแบบและเครื่องมือประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะ จากผู้ทรงคุณวุฒิ มีค่าเฉลี่ยในภาพรวม อยู่ในระดับดี ( $\bar{X}$ = 4.41, S.D. = 0.51) 4) ผลการทดลองประเมินสมรรถนะนักศึกษา 17 สมรรถนะเบื้องต้น ในภาพรวม พบว่า ได้คะแนนร้อยละ 75.92 เมื่อพิจารณารายสมรรถนะพบว่า นักศึกษามีผลการประเมินสูงที่สุด คือ ศิลปะการใช้สื่อ ได้คะแนนร้อยละ 88.13 รองลงมาคือ ด้านบุคลิกภาพความเป็นครูและทัศนคติ : การปรับตัว ได้คะแนนร้อยละ 87.07 และปฏิบัติงานครูอย่างมืออาชีพ ได้คะแนนร้อยละ 86.53 ตามลำดับ ส่วนสมรรถนะที่คะแนนต่ำที่สุด คือ ออกแบบและพัฒนาหลักสูตร ได้คะแนนร้อยละ 61.28 ภาวะผู้นำและสัมพันธ์ชุมชน ได้คะแนนร้อยละ 53.72 และบริหารจัดการชั้นเรียน ได้คะแนนร้อยละ 50.91 ตามลำดับ 5) ผลการประเมินความพึงพอใจของนักศึกษาที่มีต่อรูปแบบการประเมินสมรรถนะนักศึกษาครู 17 สมรรถนะในศตวรรษที่ 21 ในภาพรวมอยู่ในระดับดี ( $\bar{X}$ = 4.46, S.D. = 0.64)

เอกสารอ้างอิง

กรกมล ชูช่วย, สุดารัตน์ ศรีมา และนันทิยา น้อยจันทร์. (2565). การพัฒนาแบบประเมินสมรรถนะวิชาชีพครูของนักศึกษาคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(1), 138-148.

กฤษดา กฤตเมธกุล และคณะ. (2564). การประเมินสมรรถนะของบัณฑิตระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง ประจำปีการศึกษา 2562. ราชบุรี : มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง.

เดลินิวส์. (2566). แถลงข่าวหลักสูตรผลิตครูฐานสมรรถนะ มหาวิทยาลัยราชภัฏ. สืบค้น 30 มิถุนายน 2566, จาก https://www.dailynews.co.th/news/1996231/

นริศรา เสือคล้าย. (2566). แนวทางการประเมินสมรรถนะนิสิตนักศึกษาครูตามมาตรฐานวิชาชีพครู. วารสารปัญญา, 30(3), 1-17.

บุญชม ศรีสะอาด. (2553). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ประชาชาติธุรกิจ. (2566). แถลงข่าวหลักสูตรผลิตครูฐานสมรรถนะ มหาวิทยาลัยราชภัฏ. สืบค้น 30 มิถุนายน 2566, จาก https://www.prachachat.net/education/news-1205194

วิภาวรรณ เอกวรรณัง, พิกุล เอกวรางกรู และบุญเรียง ขจรศิลป์. (2560). การพัฒนาแบบประเมินสมรรถนะวิชาชีพครูสำหรับนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู มหาวิทยาลัยราชภัฏ. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 9(2), 119-131.

สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2548). คู่มือสมรรถนะราชการพลเรือนไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน.

สุกัญญา บุญศรี ,กมลวรรณ ตังธนกานนท์ และศิริชัย กาญจนวาสี. (2563). การประเมินสมรรถนะความรู้วิชาชีพครูช่างอุตสาหกรรมแบบพหุมิติของนักศึกษา หลักสูตรครุศาสตรอุตสาหกรรมบัณฑิต. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 48(3), 349-369.

Boyatzis, R. E. (1982). The Competent Manager: A Model for Effective Performance. John Wiley & Sons, New York.

Dales, M., & Hes, K. (1995). Creating Training Miracles. Sydney: Prentice Hall.

Good, C. V. (1973). Dictionary of Education (3rd ed.). New York: McGraw-Hill.

McLagan, P. A. (1997). Competencies: The next generation. Training and Development, 51(5), 40-47.

Parry, Scott B. (1996). The Quest for Competencies. Training, 33(7), 48-54.