การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การตัดแต่งกิ่งและการจัดการทรงพุ่ม มะม่วงหิมพานต์ สำหรับเกษตรกรผู้ปลูกมะม่วงหิมพานต์จังหวัดอุตรดิตถ์
DOI:
https://doi.org/10.14456/psruhss.2026.13คำสำคัญ:
การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม , การตัดแต่งกิ่ง , มะม่วงหิมพานต์ , เกษตรกรจังหวัดอุตรดิตถ์บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม เรื่อง การตัดแต่งกิ่งและการจัดการทรงพุ่มมะม่วงหิมพานต์ สำหรับเกษตรกรผู้ปลูกมะม่วงหิมพานต์จังหวัดอุตรดิตถ์ 2) ศึกษาผลการใช้หลักสูตรฝึกอบรมในด้านความรู้ความเข้าใจ ทักษะการปฏิบัติการ และความพึงพอใจที่มีต่อหลักสูตรฝึกอบรม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ เกษตรกรผู้ปลูกมะม่วงหิมพานต์ในเขตพื้นที่อำเภอท่าปลาและอำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์ จำนวน 30 ท่าน โดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย หลักสูตรฝึกอบรม แบบทดสอบการฝึกอบรม แบบประเมินทักษะปฏิบัติ และแบบสอบถามความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย () ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และการทดสอบค่าที (t-test dependent) ผลการวิจัยพบว่า
- ผลการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม ตามที่ผู้วิจัยได้พัฒนาหลักสูตรตามแนวคิดของ Taba โดยเริ่มจากการศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการจากเกษตรกรและนักวิชาการ นำไปสู่การออกแบบหลักสูตรฝึกที่มีองค์ประกอบหลัก 6 องค์ประกอบ คือ หลักการของหลักสูตร วัตถุประสงค์ของหลักสูตร โครงสร้างและเนื้อหาสาระของหลักสูตร กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อและวัสดุอุปกรณ์ และการประเมินผลการฝึกอบรม ครอบคลุมทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ผลการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญพบว่า หลักสูตรฝึกอบรมมีความเหมาะสมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (
=4.57, S.D.=0.12) และมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) เท่ากับ 1.00 ทุกรายการ
- ผลการทดลองใช้หลักสูตร พบว่า 1) เกษตรกรมีคะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ความเข้าใจหลังการฝึกอบรมสูงกว่าก่อนการฝึกอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2) ผลการประเมินทักษะการปฏิบัติผ่านเกณฑ์ที่กำหนดในระดับมากที่สุด และ 3) เกษตรกรมีความพึงพอใจต่อหลักสูตรฝึกอบรมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2567). ระบบสารสนเทศการผลิตทางด้านการเกษตร. สืบค้น 10 มกราคม 2569, จาก https://production.doea.go.th/service/site/inde
กานต์ชัญญา แก้วแดง. (2559). การพัฒนาหลักสูตรการฝึกอบรมการผลิตผักพื้นบ้านด้วยระบบพืชปลอดภัยร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการเกษตรสำหรับผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่, 17(1), 47-56.
ชวลิต ชูกำแพง. (2559). การวิจัยและพัฒนาหลักสูตร: แนวคิดและกระบวนการ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2560). การพัฒนาหลักสูตร: ทฤษฎีสู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: วี พรินท์.
ธำรง บัวศรี. (2563). หลักสูตรและการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ปรมะ แก้วพวง. (2567). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมระยะสั้นสำหรับเกษตรกร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถด้านมาตรฐานการเพาะปลูกและการจัดการตลาดมะขามหวาน. วารสารครุพิบูล คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 11(2), 54–64.
ประวุฒิ ทัศมาลี และดวงกมล ปานรศทิพ ธรรมาธิวัฒน์. (2562). ความพึงพอใจของเกษตรกรรุ่นใหม่ต่อการฝึกอบรมหลักสูตรเตรียมความพร้อมสู่การเป็นผู้ประกอบการเกษตรรุ่นใหม่ ในกรุงเทพมหานคร. วารสารเกษตรพระจอมเกล้า, 37(4), 627-634.
พจนีย์ แสงมณี. (2563). ผลของการตัดแต่งกิ่งและจัดการธาตุอาหารที่มีต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของมะม่วงหิมพานต์. วารสารเกษตร, 36(3), 313–319.
แพรทอง ละมุล, ณัฏฐชัย จันทชุม และทิพาพร สุจารี. (2568). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการผลิตผักอินทรีย์สำหรับเกษตรกรตามกรอบมาตรฐาน. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 19(1), 185-199.
ยุทธ ไกยวรรณ์. (2559). การวิจัยและพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัฐบาลไทย. (2567, 18 ธันวาคม). “อนุกูล” เผยตัวเลขส่งออกสินค้าเกษตรช่วง 10 เดือนปี 67 มูลค่ารวมกว่า 2.1ล้านล้านบาทขยายตัวเพิ่มขึ้น 6.49 “ข้าว” ครองแชมป์สินค้าเกษตรส่งออก. สืบค้น 10 มกราคม 2569, จาก https://www.thaigov.go.th/news/contents/details/91479
วิชัย วงษ์ใหญ่. (2560). แนวทางการพัฒนาหลักสูตรและการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
วิชัย วงษ์ใหญ่. (2561). กระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: ศูนย์ตำราและเอกสารทางวิชาการ คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2567). ข้อมูลพื้นฐานของจังหวัดอุตรดิตถ์. สืบค้น 10 มกราคม 2569, จาก https://www.opsmoac.go.th/uttaradit-dwl-files-471991791070
Johnson, W. T., & Miller, H. C. (2011). Diseases and insects of ornamental plants. John Wiley & Sons.
Sangmanee, P., Chaikla, P., Palas, P., Sirirojjanasraporn, T., & Uppapong, K. (2026). Participatory Management of Cashew Nut Production for Strengthening the Grassroots Economy in Uttaradit Province, Thailand. Area Based Development Research Journal, 18(1), 256903. https://doi.org/10.48048/abcj.2026.256903
Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace & World.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงครามเป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
