วิถีชีวิต ความเชื่อ การปฏิบัติการทางวัฒนธรรม การต่อรองเชิงอำนาจของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมความงามด้านเส้นผมไทย : ขีดความสามารถทางการแข่งขันอย่างยั่งยืนผ่านอัตชีวประวัติชาติพันธุ์วรรณนาเชิงวิพากษ์
DOI:
https://doi.org/10.14456/psruhss.2026.14คำสำคัญ:
วิถีชีวิต , ความเชื่อ , การปฏิบัติทางวัฒนธรรม , การต่อรองเชิงอำนาจ , อุตสาหกรรมความงามด้านเส้นผมไทย , ความสามารถทางการแข่งขันอย่างยั่งยืนบทคัดย่อ
งานวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยวิธีวิทยาอัตชีวประวัติชาติพันธุ์วรรณนาเชิงวิพากษ์ (Critical Autoethnography) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิถีชีวิต ระบบความเชื่อ การปฏิบัติการทางวัฒนธรรมและการต่อรองเชิงอำนาจของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมความงามด้านเส้นผมไทยที่ส่งผลต่อการสร้างขีดความสามารถทางการแข่งขันอย่างยั่งยืน โดยเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งอัตชีวประวัติชาติพันธุ์วรรณนาเชิงวิพากษ์ผนวกกับผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ผู้เชี่ยวชาญที่อยู่ในอุตสาหกรรมเส้นผมไทย จำนวน 15 ท่าน ในประเด็นพลวัตทางวัฒนธรรมและอำนาจภายในอุตสาหกรรมเส้นผมไทยที่เป็นตัวกำหนดการดำรงอยู่ การประกอบอาชีพ และความสามารถทางการแข่งขันอย่างยั่งยืนของอุตสาหกรรมความงามด้านเส้นผมไทยได้ ผู้วิจัยใช้วิธีการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลแบบสามเส้า (Triangulation) ตรวจสอบความสมบูรณ์ของข้อมูลตีความผลการศึกษาพบว่า 1) วิถีชีวิตของผู้ประกอบการ คือ วิถีชีวิตแบบผสมผสานที่ทำให้เกิดความผูกพันทางสังคมระยะยาว 2) ระบบความเชื่อ คือ ระบบความเชื่อที่สร้างวินัย แรงจูงใจและความหมายอัตลักษณ์ของวิชาชีพ 3) การปฏิบัติการทางวัฒนธรรม คือ การปฏิบัติการทางวัฒนธรรมที่ทำให้บริการไทยมีเอกลักษณ์ สร้างคุณค่าเชิงประสบการณ์ที่ลอกเลียนแบบได้ยาก และ 4) การต่อรองเชิงอำนาจ คือ กลไกต่อรองอำนาจที่กำหนดรูปแบบของการอยู่รอด ปรับตัวตลอดเวลาและสร้างความยั่งยืนได้
เอกสารอ้างอิง
Al frijat, Y. S., & Elamer, A. A. (2025). Human capital efficiency, corporate sustainability, and performance: Evidence from emerging economies. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 32(2), 1457–1472. https://doi.org/10.1002/csr.3013
Alakkas, A. A., Alhumoudi, H., Al-Matari, E. M., Omer, A. M., Alhebri, A., & Khan, I. A. (2023). An Empirical Analysis of the Impact of Human Capital as an Intangible Asset on Environmental Performance. International Journal of Sustainable Development & Planning, 18(12), 3831-3844. https://doi.org/10.18280/ijsdp.181215
Alvino, F., Di Vaio, A., Hassan, R., & Palladino, R. (2021). Intellectual capital and sustainable development: a systematic literature review. Journal of Intellectual Capital, 22(1), 76-94. https://doi.org/10.1108/jic-11-2019-0259
Amoakoh, E. O., & Naong, M. N. (2017). The relevance of relationship marketing model for hair salon’s competitiveness: a theoretical perspective. Problems and perspectives in management, 15(1), 132-139. http://dx.doi.org/10.21511/ppm.15(1).2017.14
Banmairuroy, W., Kritjaroen, T., & Homsombat, W. (2022). The Effect of Knowledge-Oriented Leadership and Human Resource Development on Sustainable Competitive Advantage through Organizational Innovation’s Component Factors: Evidence from Thailand’s New S-Curve Industries. Asia Pacific Management Review, 27(3), 200-209. https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2021.09.001
Barney, J. B. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
Bochner, A., & Ellis, C. (2016). Evocative Autoethnography: Writing Lives and Telling Stories. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315545417
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
El Nemar, S., El-Chaarani, H., Dandachi, I., & Castellano, S. (2025). Resource-based view and sustainable advantage: a framework for SMEs. Journal of Strategic Marketing, 33(6), 798–821. https://doi.org/10.1080/0965254X.2022.2160486
Ellis, C., & Bochner, A.P. (2000). Autoethnography, Personal Narrative, Reflexivity: Researcher as Subject. Sage Publications.
Field, L. C., & Mkrtchyan, A. (2017). The effect of director experience on acquisition performance. Journal of financial economics, 123(3), 488-511. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2016.12.001
Gordon, C. (1980). Power/knowledge. Pantheon: New York.
Gordon, R. D. (2005). An empirical investigation into the power behind empowerment. Organization Management Journal, 2(3), 144-165. https://doi.org/10.1057/omj.2005.24
Grzymkiewicz, M. (2024). Influence of quality management on the image of beauty, cosmetology and hairdressing salons. Aesthetic cosmetology and medicine Учредители: Indygo Zahir Media, 13(4), 145-152. https://doi.org/10.52336/acm.2024.022
Hale, J., Irish, A., Carolan, M., Clark, J. K., Inwood, S., Jablonski, B. B., & Johnson, T. (2023). A systematic review of cultural capital in US community development research. Journal of Rural Studies, 103, 103113.
Hardy, C., & Leiba-O'Sullivan, S. (1998). The power behind empowerment: Implications for research and practice. Human relations, 51(4), 451-483.
Hongsirikarn, K., Vongvanichtawee, C., & Santisan, B. (2019).Characteristic of team in successful startup entrepreneur in Thailand. RMUTT Global Business and Economics Review, 14(2), 47-60.
Kampani, N., & Jhamb, D. (2021). Examining the relationship among servicescape, perceived overall image and customer behavioural intentions in beauty salons: the moderating role of pleasure-arousal-dominance emotional state model. International Journal of Services, Economics and Management, 12(2), 164-184.
Karami, M., Eyüboğlu, Ş., & Ertugan, A. (2024). Sustainable Consumer Behavior: the Influence of Habit on Relational Benefits and Behavioral Intentions in Personal Service Businesses. Journal of Management Marketing and Logistics, 11(2), 66-79.
Lamaison, P., & Bourdieu, P. (1986). From rules to strategies: An interview with Pierre Bourdieu. Cultural anthropology, 1(1), 110-120.
Lee, S. H. (2023). Theory of cultural capital: Productive use of an unproductive activity. Journal of Public Economic Theory, 25(2), 359-375.
Lim, M.-J., & Park, E.-J. (2022). Effect of hair salon service quality and perceived value on purchasing behavior. Journal of the Korean Society of Cosmetology, 28(6), 1157-1166.
Lubis, N. W. (2022). Resource based view (RBV) in improving company strategic capacity. Research Horizon, 2(6), 587-596.
Madison, D. S. (2011). Critical ethnography: Method, ethics, and performance. Sage.
Mailani, D., Hulu, M. Z. T., Simamora, M. R., & Kesuma, S. A. (2024). Resource-Based View Theory to achieve a sustainable competitive advantage of the firm: Systematic literature review. International Journal of Entrepreneurship and Sustainability Studies, 4(1), 1-15. https://doi.org/10.31098/ijeass.v4i1.2002
Marlina, L., Senen, S. H., Yuniarsih, T., & Ahman, E. (2023). Human capital competitiveness model in the digital era of craft creative industry entrepreneurs. Journal of Competitiveness, 15(2), 1-23.
Moon, D.-B., & Jung, Y. (2022). The effect of positive psychological capital of hair beauty service workers on job satisfaction and customer orientation. Journal of the Korean Society of Cosmetology, 28(6), 1318-1329.
Muwanga, R., Mwiru, D. P., & Watundu, S. (2023). Influence of social-cultural practices on the adoption of Renewable Energy Technologies (RETs) in Uganda. Renewable Energy Focus, 45, 201-209.
Ofori, D., & Appiah-Nimo, C. (2022). Relationship management, competitive advantage and performance of hotels: a resource-based view. Journal of African Business, 23(3), 712-730.
Palácios, H., Almeida, H. d., & Sousa, M. J. (2021). A bibliometric analysis of service climate as a sustainable competitive advantage in hospitality. Sustainability, 13(21), 12214.
Park, K.-H., & Yang, S.-Y. (2025). The Impact of Hair Salon Customer Acceptance Attitude on Service Environment Perception. Journal of the Korean Society of Cosmetology, 31, 947-955. https://doi.org/10.52660/JKSC.2025.31.4.947
Park, S.-J. (2023). The Effect of Location Characteristics and Service Quality of Beauty Salon on Customer Satisfaction and Intention to Revisit-Focusing on the Gender Control effect of University Students. Journal of the Korea Fashion and Costume Design Association, 25(3), 143-155.
Porter, M. E. (2008). The Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. NY: Free Press.
Pratono, A. H. (2022). Reinterpreting excellence for sustainable competitive advantage: the role of entrepreneurial culture under information technological turbulence. Measuring Business Excellence, 26(2), 180-196.
Qandah, R., Suifan, T. S., Masa'deh, R. e., & Obeidat, B. Y. (2021). The impact of knowledge management capabilities on innovation in entrepreneurial companies in Jordan. International. Journal of Organizational Analysis, 29(4), 989-1014.
Rahi, A. F., Johansson, J., Blomkvist, M., & Hartwig, F. (2024). Corporate sustainability and financial performance: A hybrid literature review. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 31(2), 801-815.
Schultz, T. W. (1961). Investment in human capital. The American Economic Review, 51(1), 1-17.
Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic management journal, 18(7), 509-533.
Teixeira, A. A., Moraes, T. E. d. C., Stefanelli, N. O., de Oliveira, J. H. C., Teixeira, T. B., & de Souza Freitas, W. R. (2020). Green supply chain management in Latin America: Systematic literature review and future directions. Environmental Quality Management, 30(2), 47-73.
UnitedNations. (2025). THE 17 GOALS. Department of Economic and Social Affairs Sustainable Development. https://sdgs.un.org/goals
Ward, A. F. (2020). The Aesthetic Society and Its Gatekeepers. Japanese Society and Culture, 2(1), 005-022.
Yuan, H., & Ferreira, F. A. (2025). Sustainable competitive advantage in maternal and child health institutions: a dynamic capability approach. Annals of Operations Research, 346(2), 1869-1895.
Zhang, L., Van Iddekinge, C. H., Ployhart, R. E., Arnold, J. D., & Jordan, S. L. (2023). The definition and measurement of human capital resources: A content and meta-analytic review. Journal of Applied Psychology, 108(9), 1486–1514. https://doi.org/10.1037/apl0001088
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงครามเป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
