การศึกษาหญิงตั้งครรภ์ที่มาฝากครรภ์ช้าในเขตสุขภาพที่ 5

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุเพื่อศึกษา สาเหตุ สถานการณ์ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการฝากครรภ์ช้าของหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการฝากครรภ์ช้าในเขตสุขภาพที่ 5 เป็นการวิจัยแบบ Cross - sectional study กลุ่มตัวอย่างเป็นหญิงไทยที่มาคลอดในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ที่มีประวัติฝากครรภ์ครั้งแรกอายุครรภ์มากกว่า 12 สัปดาห์หรือไม่มาฝากครรภ์ ในช่วงเดือนกรกฎาคม-พฤศจิกายน 2557 ใช้การเลือกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามที่ค่าความตรงเชิงเนื้อหา มากกว่า 0.50 และค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ เท่ากับ 0.86 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย () ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และสถิติวิเคราะห์ Chi-square test ผลการศึกษา พบว่า หญิงตั้งครรภ์ส่วนใหญ่อายุ 20-35 ปี ร้อยละ 63.4 อายุ 13-19 ปี ร้อยละ 28.6 การศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ร้อยละ 37.8 อาชีพรับจ้าง ร้อยละ 34.0 สถานภาพสมรสอยู่ด้วยกัน ร้อยละ 88.4 รายได้มาจากสามี ร้อยละ 36.8 ใช้สิทธิ์บัตรทอง ร้อยละ 71.4 การตั้งครรภ์เป็นครรภ์หลัง ร้อยละ 56.1 ไม่เคยแท้งบุตร ร้อยละ 87.7 ฝากครรภ์ร้อยละ 97.0 ฝากครรภ์ครั้งแรกที่โรงพยาบาลระดับอำเภอ ร้อยละ 53.2 เมื่ออายุครรภ์ 16-20 สัปดาห์ ร้อยละ 55.0 สาเหตุที่มาฝากครรภ์ช้าเพราะไม่ทราบว่าเมื่อตั้งครรภ์ต้องมาฝากครรภ์ครั้งแรกภายใน 12 สัปดาห์ ร้อยละ 35.4 ไม่ทราบหรือไม่แน่ใจว่าตั้งครรภ์ ร้อยละ 33.8 และมีภาระงาน ร้อยละ 17.1 ข้อมูลการคลอดปกติ ร้อยละ76.8 ทารกแรกเกิดปกติ ร้อยละ 97.8 นํ้าหนักแรกเกิดมากกว่า 2,500 กรัม ร้อยละ 8.4 นํ้าหนักแรกเกิดน้อยกว่า 2,500 กรัม ร้อยละ 9.0 และ Apgar Score ที่ 1 นาที คะแนน 8-10 ร้อยละ 98.4 ข้อมูลการประเมินสุขภาพตนเองขณะตั้งครรภ์อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 48.0 และการปฏิบัติตัวขณะตั้งครรภ์อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 62.8 ความคิดเห็นเกี่ยวกับการตั้งครรภ์อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 66.0 ความพึงพอใจต่อสถานบริการฝากครรภ์ การเดินทาง ค่าใช้จ่ายสถานพยาบาลที่ฝากครรภ์ รวมถึงการบริการที่ได้รับคำแนะนำความรู้ด้านการดูแลสุขภาพขณะตั้งครรภ์และคลอดอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 62.5 ผลการทดสอบสถิติ Chi-Square พบว่า ปัจจัยระดับการศึกษาของหญิงตั้งครรภ์ มีความสัมพันธ์ต่อการปฏิบัติตัวขณะตั้งครรภ์ และสุขภาพตลอดการตั้งครรภ์ของหญิงตั้งครรภ์ ปัจจัยระดับการศึกษาของหญิงตั้งครรภ์ และสามี มีความสัมพันธ์ต่อบุคคล และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการฝากครรภ์ของหญิงตั้งครรภ์ และอาชีพของหญิงตั้งครรภ์ มีความสัมพันธ์ต่อการปฏิบัติตัวขณะตั้งครรภ์ของหญิงตั้งครรภ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.05) ข้อเสนอแนะ หน่วยบริการสาธารณสุขทุกระดับควรมีมาตรการหรือแนวทางส่งเสริมการเข้าถึงบริการฝากครรภ์ ทั้งในเรื่องการพัฒนาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่มีพยาบาลวิชาชีพให้สามารถรับฝากครรภ์ได้และ
การสื่อสารประชาสัมพันธ์เรื่องการฝากครรภ์ฟรี ทั้งระดับ Air War (วิทยุ ฟรีทีวี เคเบิ้ลทีวี SMS TV และ ดาวเทียม) โดยกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข และ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ระดับ Ground War (ไปรษณีย์ ข่าวประชาสัมพันธ์ แผ่นพับ แผ่นปลิว โปสเตอร์ คู่มือ หนังสือพิมพ์ แจกฟรี พันธมิตรกับสื่อ และ การประเมินผล) โดย อาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.). ช่วยค้นหาหญิงตั้งครรภ์ ให้ข้อมูลถึงความสำคัญและประโยชน์ของการฝากครรภ์ เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์และทารกในครรภ์ได้รับการดูแลอย่างมีคุณภาพต่อไป คำสำคัญ : หญิงตั้งครรภ์, ฝากครรภ์ช้า, เขตสุขภาพที่ 5