แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วม : กรณีศึกษาด่านสากลช่องเม็ก-วังเตา (ไทย-สปป. ลาว)

บทคัดย่อ

การบริหารจัดการด่านสากลชายแดนไทย-ลาวที่มีประสิทธิภาพ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการส่งสินค้าการบริการเข้าออกของผู้มาใช้บริการ และความมั่นคงของทั้งสองประเทศ บทความนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด้านสากลช่องเม็ก-วังเตา (ไทย-สปป.ลาว) 2) เพื่อสร้างแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด้านสากลช่องเม็ก-วังเตา และ 3)เพื่อทดลองใช้และประเมินผลแนวทางพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด้านสากลช่องเม็ก-วังเตา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ประกอบด้วย ผู้บริหาร นักวิชาการ และเจ้าหน้าที่ของด่านสากลช่องเม็ก -วังเตา จำนวน 207 จากประชากรทั้งหมด 405 คน โดยกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างสูตรของทาโร ยามาเน่ ด้วยวิธีการสุ่มแบบกำหนดตามชั้นภูมิ และสุ่มอย่างง่าย โดยแบ่งการศึกษาออกเป็น 3 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมการของด้านสากลช่องเม็ก-วังเตา ใช้การวิเคราะห์สมการเชิงโครงสร้าง โดยใช้โปรแกรมลิสเรล ระยะที่ 2 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อสร้างรูปแบบการพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด้านสากลช่องเม็ก-วังเตา กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง จำนวน 25 คน ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจงเก็บรวบรวมขอ้ มูล โดยการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ การระดมสมอง และการวิพากษ ์ ระยะที่ 3 กลุ่มทดลอง ประกอบด้วยผู้บริหาร 10 คน นักวิชาการ 10 คน และเจ้าหน้าที่ของด่านสากลช่องเม็ก -วังเตา30 คน รวมทั้งหมด จำนวน 50 คน ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังการใช้แนวทางที่ได้จากระยะที่ 2 และวิเคราะห์ข้อมูลก่อนและหลังการทดลองโดยใช้การวิเคราะห์ความแปรปรวนหลายตัวแปรตามแบบวัดซํ้า (MANOVA Repeated Measure) ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด่านสากลช่องเม็ก-วังเตา ทั้ง 4 ปัจจัย คือ ประสบการณ์การทำงาน ระดับการศึกษา อายุ และ เพศ ตามลำดับ ระยะที่ 2 แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด่านสากลช่องเม็ก-วังเตา ประกอบด้วย 6 กิจกรรม 1) การรู้จักตัวเอง 2) การแสดงบทบาทสมมติ 3) กระดาษของฉัน 4) เรียนรู้การพัฒนาเจ้าหน้าที่ 5) การมีส่วนร่วมตัดสินใจ 6) การมีส่วนร่วมประเมินผล และผลการวิจัยระยะที่ 3 พบว่า การบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด่านสากลช่องเม็ก-วังเตาดีขึ้น เกี่ยวกับการมีส่วนร่วม 4 ด้าน 1) การวางแผน 2) การตัดสินใจ 3) การปฏิบัติงาน และ 4) การประเมินผล ตามลำดับ โดยภาพรวม พบว่า การบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมก่อนและหลังการใช้แนวทางดังกล่าวมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 การบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมในกลุ่มทดลองหลังการทดลองดีกว่าก่อนการทดลอง ดังนั้น แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วมของด่านสากลช่องเม็ก-วังเตา (ไทย-สปป.ลาว) มีประสิทธิภาพและเหมาะสมมากยิ่งขึ้น คำสำคัญ : แนวทางการพัฒนา, การบริหารจัดการองค์กรแบบมีส่วนร่วม, ด่านสากลช่องเม็ก-วังเตา