หมอลำผีฟ้า ภูมิปัญญาแห่งการรักษาบ้านคอนสวรรค์
คำสำคัญ:
หมอลำผีฟ้า, ผีฟ้าบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง หมอลำผีฟ้า ภูมิปัญญาแห่งการรักษาบ้านคอนสวรรค์ มีวัตถุประสงค์ในการวิจัย คือ ศึกษาประวัติของหมอลำผีฟ้า และศึกษาพิธีกรรมหมอลำผีฟ้า บ้านคอนสวรรค์ อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ จำนวนผู้ให้ข้อมูล 16 คน ประกอบด้วย กลุ่มผู้รู้ 6 คน กลุ่มผู้ปฏิบัติ 2 คน และกลุ่มบุคคลทั่วไป 8 คน โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสัมภาษณ์ และ แบบสังเกต เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร และภาคสนาม โดยนำข้อมูลมาวิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์ และนำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบเชิงพรรณนา วิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า นางอำพรวน พันทอง เป็นหมอลำผีฟ้า ที่ได้รับความนับถือในหมู่บ้านคอนสวรรค์ โดยได้รับการสืบทอดผีฟ้าต่อจากแม่ชู แต่งพงษ์ ซึ่งเป็นย่า เครื่องดนตรีที่ใช้ในพิธีกรรมลำผีฟ้า คือ แคนแปด เป็นแคนเดี่ยว ใช้เป่าประสานกับการลำ ลายแคนที่ใช้ คือ ลายลง, ลายลำ และ ลายนกแซวบินเซิน พิธีกรรมการรักษาของหมอลำผีฟ้า มีรายละเอียดดังต่อไปนี้ การวางคำหมากและเครื่องคาย การลำส่อง การอัญเชิญผีฟ้า การเสี่ยงไข่ การเรียกรับขวัญ การฟ้อนรำฉลองคาย และลาคาย ก็เป็นการสิ้นสุดพิธีกรรมการรักษาของหมอลำผีฟ้า คำสำคัญ : หมอลำผีฟ้า, ผีฟ้า
เอกสารอ้างอิง
จินตนา ใบกาซูยี. (2557). การละเล่นพื้นเมือง. ในสารานุกรมไทยฉบับเยาวชนฯ ฉบับส่งเสริมการเรียนรู้. เล่มที่ 4. (พิมพ์ครั้งที่ 11, น. 71 - 129). กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.
จตุพร ศิริสัมพันธ์. (2553). เพลงพื้นบ้าน. ในสารานุกรมไทยฉบับเยาวชนฯ ฉบับส่งเสริมการเรียนรู้. เล่มที่ 15. (พิมพ์ครั้งที่ 11, น. 141 – 188). กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.
เจริญชัย ชนไพโรจน์. (2558). หมอลำหมอแคน : ภูมิปัญญาพื้นบ้านที่เปรียบดั่งแก้วสารพัดนึกของชาวอีสาน. ในงานมหกรรมหมอลำ : มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. (น. 1 – 2). มหาสารคาม.
เจนจิรา เบญจพงศ์. (2555). ดนตรีอุษาคเนย์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เรือนแก้วการพิมพ์.
บุญเลิศ จันทร. (2531). แคนดนตรีพื้นเมืองภาคอีสาน. กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์.
บุษกร บิณฑสันต์ และ ขำคม พรประสิทธิ์. (2553). หมอลำ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำเร็จ คำโมง. (2537). ดนตรีอีสาน : แคนและดนตรีอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง. มหาสารคาม: ภาควิชาดนตรี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สถาบันราชภัฎมหาสารคาม.
อนุลักษณ์ อาสาสู้. (2553). ดนตรีในพิธีกรรมรำผีฟ้า : กรณีศึกษาคณะหมอลำผีฟ้าบ้านหนองคอนไทย ตำบลกุดตุ้ม อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. (วิทยานิพนธ์ศิลปกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ)
