ความทรงจำผกผัน : ภาพแสดงแทนทางความทรงจำ

ผู้แต่ง

  • เอกวัฒน์ ดีโต สาขาวิชาทัศนศิลป์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

ความจำมนุษย์, ความทรงจำผกผัน, ภาพแสดงแทนความทรงจำ, บทบาทของความทรงจำ

บทคัดย่อ

“ความทรงจำ” ของมนุษย์มีการผันกลับอยู่เสมอ ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ชีวิตของแต่ละคนที่มีความซับซ้อนแตกต่างกันออกไปเฉพาะบุคคล จากการศึกษาหลักทฤษฎีของความทรงจำมนุษย์พบว่า ความทรงจำมีหลายลักษณะ ประเด็นสำคัญคือ ช่วงเวลาและพื้นที่ ที่สามารถกระทำให้ความทรงจำเกิดการผกผัน จากการวิเคราะห์จิตใต้สำนึกของมนุษย์ถึงสิ่งที่ปะปนทับถมอยู่ภายในจิตใจนั้น ความทรงจำสามารถแผ่อิทธิพลให้เกิดการโต้ตอบอยู่เสมอกับบุคคลภายนอกในแง่มุมทางด้านความรู้สึก ที่สร้างความหมายเชิงนามธรรมผ่านบริบทของความทรงจำโดยใช้ประสบการณ์เฉพาะบุคคลเข้ามาผนวกเพื่อหาคุณค่าทางเรื่องราวเนื้อหา และความหมายให้มีความสัมพันธ์กับเค้าโครงเดิม ทำให้เกิดลักษณะปรากฏรูปเป็นเอกภาพที่ทับซ้อนกันระหว่างอดีตและปัจจุบัน และถูกหลอมรวมเข้าไว้ด้วยกันอย่างสมบูรณ์ ฉะนั้น ภาพแสดงแทนจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญในการทดแทนสิ่งที่สูญสลายไปกับกาลเวลา และถูกนำกลับมาพิจารณาเพื่อสื่อสะท้อนจินตภาพทางความทรงจำ ที่ถูกนำไปสร้างสรรค์ในรูปแบบของบทเพลง ภาพยนตร์ วรรณกรรม รวมไปถึงผลงานการสร้างสรรค์เพื่อเจตนาในการสะท้อนอารมณ์ ความรู้สึกผ่านสุนทรียภาพของชีวิตและเติมเต็มพื้นว่างภายในจิตใจให้ดำรงอยู่ โดยศึกษาทฤษฎีด้านความทรงจำมนุษย์ ที่นำมาสู่แรงบันดาลใจในผลงานศิลปะแขนงต่าง ๆ รวบรวมข้อมูลจากบทความ วารสาร นิตยสาร สื่อออนไลน์ เพื่อนำมาวิเคราะห์ในรูปแบบของการแสดงออกผ่านผลงานทางด้านทัศนศิลป์

คำสำคัญ: ความจำมนุษย์, ความทรงจำผกผัน, ภาพแสดงแทนความทรงจำ, บทบาทของความทรงจำ

เอกสารอ้างอิง

กวิน เชื่อมกลาง. (พฤศจิกายน 2556). ระบบการทำงานของสมองกับการเรียนการสอนวิชาฟิสิกส์ (ตอนที่ 2). นิตยาสาร สสวท สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, (42)182, 3-4.

คมชัดลึก. (2564). โควิดทำพิษ ลูกทุ่งชื่อดังต้นฉบับเพลง“ฉันทนาที่รัก”หันมาขายลาบก้อย. สืบค้นเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.komchadluek.net/entertainment/498252#google_vignette

เจษฏา ทองรุ่งโรจน์, ผู้เรียบเรียง. (2557). พจนานุกรมอังกฤษ– ไทย ปรัชญา English-Thai Dictionary of Philosophy (Ancient-Medieval-Modern). กรุงเทพฯ: แสงดาว.

ชุติมา โสดามรรค. (2564). การจำแนกประเภทศิลปะจัดวางในไทยโดยทฤษฎีของมาร์ค โรเซนทอล. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 13(1), 147.

เถกิง พัฒโนภาษ. (2561). กว่าจะโมเดิร์น : ประวัติย่อของศิลปะ ก่อนยุคสมองกลสารสนเทศ. กรุงเทพฯ: ทูโฟร์ พริ้นติ้ง.

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ, (2564). แนวคิด ทฤษฎีมานุษยวิทยา มานุษยวิทยาแห่งผัสสะ (Sensory Anthropology). สืบค้นเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2566, จาก https://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/254

พจ ธรรมพีร. (2565). ความทรงจำคืออะไร?. สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2567, จาก https://www.psy.chula.ac.th/th/feature-articles/memory

พอล ไคลน์แมน. (2565). PSYCH 101 [จิตวิทยา 101]. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: แอร์โรว์.

พัฒนา กิติอาษา. (2546). มานุษยวิทยากับการศึกษาประสบการณ์โหยหาอดีตในสังคมไทยร่วมสมัย. กรุงเทพฯ: แปล พริ้นติ้ง.

มาร์แซ็ล พรุสต์. (2554). A la recherche du temps perdu [กงเบรย์ โลกใบแรกของมาร์แซ็ล] (วชิระ ภัทรโพธิกุล, แปล). กรุงเทพฯ: คบไฟ.

ราตรี พุทธทอง. (2543). ความสัมพันธ์ระหว่างความสามรถด้านความจำกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. (วิทยานิพนธ์ ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์).

สมาชิกหมายเลข 1516903. (2558). ข้อความของคนสมัยก่อน พร้อมรูปถ่ายที่ระลึก รู้สึกประทับใจค่ะ. สืบค้นเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2566, จาก https://pantip.com/topic/34454606

สำรวจโลก. (2561). Nagoro หมู่บ้านตุ๊กตาในหุบเขาญี่ปุ่น. สืบค้นเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2566, จาก http://www.nextsteptv.com/nagoro/

สุชาติ เถาทอง. (2565). รูปสมมติฐานจากจิต ความมีอยู่ความเป็นไปได้ทางศิลปะ. 21 สิงหาคม 2565 ณ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี คณะศิลปกรรมศาสตร์. ปทุมธานี: หอศิลป์ รศ.สุวัฒน์.

Osth, A. (2019). Here’s why memories come flooding back when you visit places from your past. Retrieved June 12, 2023, from https://theconversation.com/heres-why-memories-comeflooding-back-when-you-visit-places-from-your-past-124983

Khaosod Online. (2564). หนัง Memoria ของ เจ้ย อภิชาติพงศ์ เดินพรมแดงเปิดตัวแล้วที่คานส์. สืบค้นเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_6512883

Rayron: เร่ร่อน. (2559). TT Rider 2 EP 14. สืบค้นเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน 2566, จาก https://www.youtube.com/watch?v=3aialFZ4fKU

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2024-08-31

รูปแบบการอ้างอิง

ดีโต เ. (2024). ความทรงจำผกผัน : ภาพแสดงแทนทางความทรงจำ. วารสารช่อพะยอม, 35(2), 272–294. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/ejChophayom/article/view/273031

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ