อัตลักษณ์ทางดนตรีในพิธีกรรมเหยารักษาโรคของ “กลุ่มชาติพันธุ์ไทตาด” จังหวัดนครพนม

บทคัดย่อ

กลุ่มชาติพันธุ์ไทตาดในจังหวัดนครพนม ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ 9 ประจำจังหวัดนครพนม เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2565 โดยการผลักดันจากหน่วยงานในท้องถิ่นร่วมกับกวานจ้ำ ของชุมชนไทตาดที่ร่วมกันผลักดันมามากกว่า 40 ปี ในการศึกษาเรื่อง “อัตลักษณ์ทางดนตรีในพิธีกรรมเหยารักษาโรคของกลุ่มชาติพันธุ์ไทตาด จังหวัดนครพนม” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงประวัติความเป็นมา และอัตลักษณ์ทางดนตรีในพิธีกรรมเหยารักษาโรคของกลุ่มชาติพันธุ์ไทตาดที่เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพที่ผู้วิจัยเก็บข้อมูลโดยสังเกตทั้งแบบมีส่วนร่วม และไม่มีส่วนร่วมโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มเป้าหมายในการศึกษา ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ไทตาดทั้งหมด 11 คน ซึ่งอาศัยอยู่ในเขตพื้นที่บ้านหนองบัว หมู่ 5 ตำบลนาราช-ควาย อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม โดยวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอด้วยกระบวนการพรรณนาวิเคราะห์
ผลจากการศึกษาพบว่า ประวัติความเป็นมาของกลุ่มชาติพันธุ์ไทตาดมีจุดอพยพทั้งสิ้น 5 จุดด้วยกัน และพบการประกอบพิธีกรรมเหยารักษาโรคที่แสดงถึงอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ที่สะท้อนผ่านการแต่งกาย ภาษาที่ใช้เครื่องประกอบพิธีกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งดนตรีในพิธีกรรมที่แสดงออกผ่านรูปแบบและโครงสร้างของบทเพลงลักษณะการดำเนินทำนอง สีสันของเครื่องดนตรี ช่วงเสียง บทร้องที่เป็นภาษาถิ่นอันเป็นอัตลักษณ์สำคัญของกลุ่มชาติพันธุ์ไทตาด

คำสำคัญ: ไทตาด, อัตลักษณ์ทางดนตรี, พิธีกรรมเหยา