การพัฒนาเนื้อดินเหนียวนาทามบริเวณริมฝั่งแม่น้ำชีสำหรับการสร้างสรรค์ประติมากรรมเครื่องปั้นดินเผา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอเกี่ยวกับการพัฒนาและปรับปรุงคุณสมบัติของดินเหนียวแหล่งนาทามริมฝั่งแม่น้ำชี บ้านปอแดง จังหวัดมหาสารคาม เพื่อใช้ในการสร้างสรรค์ผลงานประติมากรรมเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งดินในพื้นที่นี้จัดเป็นดินประเภทเอิร์ทเทนแวร์ (Earthenware) และเพื่อให้มีสมรรถนะในการทนอุณหภูมิการเผาที่ 1,200 องศาเซลเซียส ในระดับสโตนแวร์ (Stoneware) โดยเริ่มจากการตรวจสอบคุณสมบัติทางกายภาพเบื้องต้นของดินในภาคสนาม และดำเนินการวิจัยเชิงทดลองเพื่อลดอัตราการหดตัวและเพิ่มความทนไฟด้วยระบบการผสมสูตรสามเหลี่ยม 36 จุด โดยใช้ทรายและดินขาวเป็นวัตถุดิบปรับปรุงหลัก ทั้งนี้การวิจัยมุ่งเน้นการทดสอบคุณสมบัติเชิงเทคนิคและศึกษาสีของเนื้อดินหลังการเผา โดยไม่มีการวิเคราะห์ทางเคมีเชิงลึกและการเผาเคลือบ ผลการวิจัยพบว่าเนื้อดินสูตรพัฒนาแสดงช่วงการหดตัวหลังเผาตั้งแต่ร้อยละ 1 ถึง 14 โดยสัดส่วนของทรายส่งผลโดยตรงต่อความเสถียรในการหดตัว ทั้งนี้ ผู้วิจัยได้คัดเลือกสูตรที่ 3 (ดินนาทามร้อยละ 70 ทรายร้อยละ 10 และดินขาวร้อยละ 20) มาใช้ในการสร้างสรรค์งานประติมากรรม เนื่องจากให้ลักษณะสีหลังเผาที่มีเอกลักษณ์และตอบสนองความต้องการด้านสุนทรียภาพ แม้จะมีค่าการหดตัวรวมสูงถึงร้อยละ 14 ซึ่งก่อให้เกิดรอยแตกร้าวบางส่วน แต่สามารถแก้ไขได้ด้วยกระบวนการควบคุมความชื้นและการแห้งตัวอย่างเป็นระบบ ผลการวิจัยยืนยันถึงศักยภาพของดินนาทามในการขยายขอบเขตการใช้งานสู่งานศิลปกรรมประเภทเครื่องปั้นดินเผา และเป็นแนวทางในการพัฒนาแหล่งดินพื้นถิ่นอื่น ๆ ที่มีศักยภาพในอนาคต