การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมประสิทธิภาพและคุณภาพการจัดการศึกษา ของโรงเรียนขนาดเล็กสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1

กิตติภูมิ อุทสาร

ผู้แต่ง

กิตติภูมิ อุทสาร รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1

คำสำคัญ:

โรงเรียนขนาดเล็ก, การบริหารงานวิชาการ, การพัฒนารูปแบบ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และแนวทางการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมประสิทธิภาพและคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก 2. เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมประสิทธิภาพและคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก 3. เพื่อศึกษาผลการทดลองนำร่องรูปแบบการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมประสิทธิภาพและคุณภาพการจัด การศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก และ 4. เพื่อศึกษาผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารงานวิชาการที่ส่งเสริมประสิทธิภาพและคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ มีเครื่องมือการวิจัย คือ แบบสอบสอบถาม โดยมีกลุ่มตัวอย่าง แบ่งเป็น 4 ระยะ ประกอบด้วย ระยะที่ 1 จำนวน 598 คน ระยะที่ 2 จำนวน 35 คน ระยะที่ 3 จำนวน 5 คน ระยะที่ 4 จำนวน 140 คน แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสอบถามมาวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วย ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการศึกษาพบว่า 1) ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันสภาพที่พึงประสงค์พบว่าความต้องการจำเป็นมีค่าเท่ากับ 0.3739 และแนวทางการบริหารงานวิชาการ ควรเน้นด้านการเรียนรู้ที่ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก และบูรณาการที่ยืดหยุ่นและแตกต่างตามขนาดโรงเรียน ด้านการบริหารจัดการบนฐานข้อมูลแบบมีส่วนร่วมและสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้และด้านการมีส่วนร่วมที่บูรณาการทรัพยากรชุมชนเข้าสู่การเรียนรู้ 2) การสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการได้รูปแบบ AOIMI model การพัฒนามี 5 ขั้นตอน คือ การวิเคราะห์ การจัดระบบ การดำเนินการ การติดตาม และการปรับปรุง การประเมินคุณภาพรูปแบบพบว่าอยู่ในระดับมากที่สุด 3) การประเมินประสิทธิภาพการจัดการศึกษาระยะนำร่องจำแนกตามแนวทางการบริหาร โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̅= 4.55, S.D. = 0.53) 4) ผลการทดลองใช้รูปแบบการประเมินประสิทธิภาพการจัดการศึกษา จำแนกตามแนวทางการบริหาร โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̅= 4.55, S.D. = 0.52)

ประวัติผู้แต่ง

กิตติภูมิ อุทสาร, รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1

รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1

เอกสารอ้างอิง

กัญจนา สัณฐาน และประกอบ คุณารักษ์. (2562). กลยุทธ์การบริหารโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กในเขตพื้นที่ชนบทเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาตามจุดเน้นของนักเรียน. ศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 15(2), 132-157.

เกรียงวุธ นีละคุปต์ และคณะ. (2565). รายงานการวิจัย ข้อมูลพื้นฐานโรงเรียนขนาดเล็ก กรณีศึกษา โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมภาคประชาสังคมเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง: ราชบุรี.

โครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมภาคประชาสังคมเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา. (2566). โรงเรียนขนาดเล็ก: บริบทการศึกษา ความสำคัญ ความท้าทาย คุณภาพ และข้อเสนอเชิงนโยบาย. กรุงเทพฯ: เครือข่ายองค์กรครู ผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กและภาคประชาสังคมด้านการศึกษา.

ฉวีวรรณ เฟื่องทอง, วัชรี ชูชาติ และกิตติมา พฤกภูษน. (2562). รูปแบบการบริหารงานวิชาการโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 16(31), 40-52.

ธีระ รุญเจริญ. (2553). ความเป็นมืออาชีพในการจัดการและบริหารการศึกษา: ยุคปฏิรูปการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: ข้าวฟ่าง.

นันธวัช นุนารถ และภิชาพัชญ์ โหนา (2563). การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก: โอกาสและความเสมอภาคในยุคไทยแลนด์ 4.0. บัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 8(1), 289-300.

ปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์. (2553). การบริหารงานวิชาการ. กรุงเทพฯ: ศูนย์สื่อเสริมสุขภาพ.

ไพโรจน์ จํานงผล และพระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน. (2565). ศึกษาสภาพการจัดการเรียนการสอนโดยการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ของนักเรียนประถมศึกษา. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 3(1), 1-10.

รัตนะ บัวสนธ์. (2565). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ละออ วันจิ๋ว. (2562). กลยุทธ์การส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพการศึกษาโรงเรียนขนาดเล็กของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). สาขาการบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร: พิษณุโลก.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1. (2565). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. ร้อยเอ็ด: กลุ่มนโยบายและแผน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2550). นวัตกรรมการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). คู่มือการดำเนินงานโรงเรียนดีใกล้บ้าน (แม่เหล็ก). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). รายงานประจำปี 2564 (annual report 2021). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). (2563). รายงานผลการสังเคราะห์ผลการประเมินคุณภาพภายนอกสถานศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพฯ: สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน).

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดร้อยเอ็ด. (2562). แผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก (โรงเรียนที่มีนักเรียน 120 คน ลงมา) ปีงบประมาณ 2563-2564. ร้อยเอ็ด: สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดร้อยเอ็ด.

สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2561). การพัฒนารูปแบบการจัดการกลุ่มเครือข่ายเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาขนาดเล็กสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ. วารสารศึกษาศาสตร์, 29(1), 143-157.

Caldwell, Brian J. and Spinks, Jim M. (2004). The self-managing school. New York: Routledge Falmar.

European Schoolnet. (2022). Executive summary. Playing their part: Small and rural schools. A European comparative analysis based on 11 countries by the European Schoolnet Special Interest Group “Small and Rural Schools”. Brussels: European Schoolnet.

Hoy, Wayne. K. and Miskel, Cecil. (2013). Educational administration, theory, research and practice. (9th ed). New York: McGraw-Hill.