ปัญหาและอุปสรรคในการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาของพนักงานสอบสวน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ของพนักงานสอบสวน 2. เพื่อศึกษาแนวทางการแก้ไขปัญหาและอุปสรรคในการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ของพนักงานสอบสวน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง โดยมีกลุ่มเป้าหมาย คือ พนักงานสอบสวนที่ปฏิบัติหน้าที่ ณ สถานีตำรวจภูธรเมืองเพชรบูรณ์ ที่เคยมีประสบการณ์ในการทำคดีอาญาที่ต้องใช้พยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ จำนวน 7 ท่าน โดยวิธีการเลือกกลุ่มเป้าหมายแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์และเอกสารต่าง ๆ มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัญหาและอุปสรรคสำคัญในการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ของพนักงานสอบสวน สถานีตำรวจภูธรเมืองเพชรบูรณ์ ผู้วิจัย สามารถจำแนกออกเป็น 4 ประเด็น ประกอบด้วย 1.1) ข้อจำกัดทางกฎหมายในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 131/1 เรื่องอัตราโทษ และเงื่อนไขความยินยอม 1.2) ข้อจำกัดด้านงบประมาณระดับสถานีตำรวจมีอยู่อย่างจำกัด 1.3) ทักษะความชำนาญของบุคลากรในคดีที่มีความซับซ้อนเชิงเทคนิคยังคงต้องพึ่งพาเจ้าหน้าที่พิสูจน์หลักฐานเป็นหลัก และ พนักงานสอบสวนมักหันไปพึ่งพาพยานหลักฐานดิจิทัลที่เข้าถึงง่ายและชัดเจนในตัวเองมากกว่า และ 1.4) ห่วงโซ่การครอบครองพยานหลักฐาน (Chain of Custody) ขาดตอน อันเนื่องมาจากข้อจำกัดทางระยะเวลาและพื้นที่ รวมถึงความเข้าใจของประชาชน และ 2) แนวทางการแก้ไขปัญหาและอุปสรรค พบว่า 2.1) ควรพิจารณาแก้ไขปรับปรุงประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 131/1 2.2) เพิ่มระบบหมายบังคับตรวจเก็บพยานวัตถุจากร่างกาย โดยให้สิทธิพนักงานสอบสวนขออนุมัติจากศาลเพื่อบังคับตรวจได้ในกรณีที่ผู้ต้องหาปฏิเสธหรือไม่ยินยอม 2.3) ควรจัดสรรงบประมาณด้านนิติวิทยาศาสตร์ตรงมายังงานสอบสวนของแต่ละสถานีตำรวจ 2.4) ควรสนับสนุนและติดตั้งชุดอุปกรณ์กู้ภัยพยานหลักฐานดิจิทัลเบื้องต้น ประจำไว้ ณ สถานีตำรวจ และ 2.5) ควรส่งเสริมการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ (Work Shop) ร่วมกันอย่างต่อเนื่องทุก ๆ 6 เดือน ระหว่าง เจ้าหน้าที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง