ปัญญาประดิษฐ์กับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ของทุนมนุษย์ในวงการศึกษาไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ต่อทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และการคิดวิเคราะห์ของทุนมนุษย์ในบริบทของวงการศึกษาไทย รวมทั้งนำเสนอแนวทางในการพัฒนาระบบการศึกษาให้สามารถใช้ประโยชน์จาก AI ได้อย่างเหมาะสม วิธีที่ใช้ในการศึกษาเป็นการศึกษาจากเอกสาร (Documentary Study) โดยการทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้จากหนังสือ บทความวิชาการ งานวิจัย รายงานขององค์การระหว่างประเทศ และเอกสารเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้อง อาทิ UNESCO, OECD, World Economic Forum และหน่วยงานภาครัฐของประเทศไทย แล้วนำมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหา เพื่ออธิบายผลกระทบ แนวโน้ม และแนวทางการพัฒนาทุนมนุษย์ในยุคปัญญาประดิษฐ์ ผลการศึกษาพบว่า AI เป็นทั้งโอกาสและความท้าทายต่อระบบการศึกษาไทย โดยสามารถสนับสนุนการเรียนรู้เฉพาะบุคคล การเข้าถึงองค์ความรู้ และการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการศึกษา ขณะเดียวกัน หากพึ่งพา AI มากเกินไปอาจส่งผลต่อการลดลงของทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ การคิดวิเคราะห์ ความสามารถในการแก้ปัญหา และความเป็นอิสระทางปัญญาของผู้เรียน นอกจากนี้ ยังพบว่าการเตรียมความพร้อมด้าน AI Literacy การปรับรูปแบบการวัดและประเมินผลที่เน้นกระบวนการคิด ตลอดจนการกำหนดแนวทางกำกับดูแลการใช้ AI อย่างเหมาะสม เป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนาทุนมนุษย์ให้สามารถทำงานร่วมกับ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และบทความนี้ สามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำหนดนโยบาย การพัฒนาหลักสูตร และการจัดการเรียนการสอนเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและการพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศไทยในยุคดิจิทัล