บทบาทการสื่อสารของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการภาวะวิกฤต : การสังเคราะห์แนวคิดและแนวปฏิบัติ

ผู้แต่ง

  • จารึก ไชยรักษ์ นักศึกษาหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต นวัตกรรมการสื่อสารทางการเมืองและการปกครองท้องถิ่น สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
  • หฤทัย ปัญญาวุธตระกูล ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์ศาสตร์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
  • กานต์ บุญศิริ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

DOI:

https://doi.org/10.14456/gjl.2026.4

คำสำคัญ:

บทบาทผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, การสื่อสารในภาวะวิกฤต, การสื่อสารเชิงกลยุทธ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์แนวคิด ทฤษฎี งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับบทบาทของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการสื่อสารภาวะวิกฤต 2) ประมวลและนำเสนอแนวปฏิบัติหรือรูปแบบที่เหมาะสมของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการบริหารจัดการการสื่อสารในภาวะวิกฤต โดยศึกษาจากข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้องเพื่อสรุปข้อเสนอแนะต่อบทบาทการสื่อสารของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการภาวะวิกฤต ประโยชน์ที่ได้รับ 1) ความรู้ทางวิชาการเรื่องการสื่อสารในภาวะวิกฤต 2) แนวปฏิบัติหรือรูปแบบที่เหมาะสมเรื่องบทบาทการสื่อสารของผู้นำ อปท. ในการจัดการภาวะวิกฤต ผลการศึกษา พบว่า บทบาทการสื่อสารของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการภาวะวิกฤต ประกอบด้วย 1) การสื่อสารระยะก่อนวิกฤต เป็นผู้วางนโยบายและแผนการจัดการสื่อสารวิกฤต ได้แก่ การวิเคราะห์ความเสี่ยงและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การสร้างรากฐานองค์กรดิจิทัล และการสร้างความโปร่งใสและธรรมาภิบาล 2) การสื่อสารระยะวิกฤต เป็นผู้แถลงและผู้กำกับทิศทางสารที่สำคัญ ได้แก่ การเป็นศูนย์กลางข้อมูลและโฆษกหลัก การสื่อสารอย่างเห็นอกเห็นใจและรับผิดชอบ และ 3) การสื่อสารระยะหลังวิกฤต เป็นผู้ประสานงานการฟื้นฟูและผู้รับผิดชอบการปรับปรุงชุมชน ได้แก่ การสื่อสารแผนฟื้นฟูอย่างต่อเนื่อง การสื่อสารเพื่อสร้างการเรียนรู้ และการประเมินผลการสื่อสาร ข้อเสนอแนะเชิงหลักการ 1) ความรวดเร็วและความโปร่งใสเป็นแกนหลักของการสื่อสารในภาวะวิกฤต 2) ใช้กลยุทธ์การสื่อสารแบบสองทางเพื่อสร้างความร่วมมือและความไว้วางใจ ข้อเสนอเชิงนโยบาย 1) กำหนดนโยบายให้ผู้นำเป็นผู้บัญชาการการสื่อสารแบบจุดเดียว 2) ลงทุนในการสร้างรากฐานองค์กรดิจิทัลและแผนฟื้นฟูการสื่อสารอย่างเป็นระบบ

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2566). การใช้ข้อมูลขนาดใหญ่ในการจัดการในภาวะวิกฤต. Chula Digital Collections. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/9232/

เทศบาลนครปากเกร็ด. (ม.ป.ป.). ต้นแบบแห่งความสำเร็จ (น. 146). https://pakkretcity.go.th/images/ebook-edit/book146.pdf.

ธิติมา นามบุญเรือง. (2566). ฝ่าวิกฤตศรัทธาด้วยการสื่อสาร. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.).

นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2564). Single Command. ในเอกสารหลักสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 14 ระเบียบวาระการจัดการการสื่อสารอย่างมีส่วนร่วมในวิกฤตสุขภาพ. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.

ปาณิสรา จันทร์แจ้ง. (2567). กลยุทธ์การสื่อสารออนไลน์ และปัจจัยที่ส่งเสริมความเชื่อมั่นของศูนย์บริหารสถานการณ์ COVID-19. วิทยานิพนธ์ปริญญานิเทศศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยรังสิต.

ปวีร์รวี อินนุพัฒน. (2566). การสื่อสารของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อสร้างองค์กรดิจิทัล. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ปวีร์รวี อินนุพัฒน์, หฤทัย ปัญญาวุธตระกูล, ปิยฉัตร ล้อมชวการ, จิตราภรณ์ สุทธิวรเศรษฐ. (2567). การสื่อสารของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อสร้างองค์กรดิจิทัล. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม. 8(11), 150-162.

ภวินท์ศรี เกษมสุข และธาตรี ใต้ฟ้าพูล. (2563). กลยุทธ์การสื่อสารภายในองค์กรในภาวะวิกฤตของรัฐวิสาหกิจในประเทศไทย. วารสารนิเทศศาสตร์, 38(1), 53-68.

ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์. (2564, 2 มีนาคม). รายการเจาะข่าวเช้านี้ ใน เอกสารหลักสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 14 ระเบียบวาระการจัดการการสื่อสารอย่างมีส่วนร่วมในวิกฤตสุขภาพ. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.

สิทธิพันธ์ พูนเอียด, วิทยาธร ท่อแก้ว และกานต์ บุญศิริ. (2567). บทบาทของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับการสื่อสาร ในการขับเคลื่อนองค์กรสู่การบริหารจัดการองค์กรที่ดี. Journal of Social Science and Cultural. 9(2), 296-310.

สุกฤตยา ดิศกุล ณ อยุธยา. (2568, สิงหาคม 6). บรรยายหัวข้อ “สื่อสารอย่างผู้นำในภาวะวิกฤต” (Crisis Communication) [วิดีโอ]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=O0UdtwvbaHY.

สุรพงษ์ โสธนะเสถียร. (2556). ทฤษฎีการสื่อสาร. (พิมพ์ครั้งที่ 4). โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุรพงษ์ โสธนะเสถียร และ สุภาภรณ์ ศรีดี. (2566). เอกสารการสอนชุดวิชาหลักและทฤษฎีการสื่อสารทางการเมืองและการปกครองท้องถิ่นขั้นสูง. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, สาขาวิชานิเทศศาสตร์

สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย. (ม.ป.ป.). คู่มือการจัดการและสื่อสารในภาวะวิกฤต. ศูนย์ข้อมูลข่าวสารของราชการ.

สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดนครศรีธรรมราช. (ม.ป.ป.). แบบรายงานการจัดทำแนวปฏิบัติ (Best Practice) เพื่อยกระดับผลการประเมินประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Local Performance Assessment : LPA ). [PDF]. https://nakhonlocal.go.th/datacenter/doc_download/a_120325_164141.pdf

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี. (2565). การจัดการความรู้ เรื่อง Community Isolation (One Stop Service) ของจังหวัดนนทบุรี. [PDF]. https://ssjnonthaburi.moph.go.th/E-HR/page/hr_user_Test/4dda96f109fb0b146e53467dfd14df97.pdf

เสาวลักษณ์ พิชิตสุรกิจ. (2565). แนวทางการสื่อสารในภาวะวิกฤตโรคระบาดโควิด-19: กรณีศึกษาธุรกิจอสังหาริมทรัพย์. (วิทยานิพนธ์ปริญญาโท). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

เอกกร มีสุข, จุฬารัตน์ จุลภักดิ์, ทนากร ศรีก๊อ, มนูญ วิวรรณ, อรรฆชัย ตระการศาสตร์ และวิทยาธร ท่อแก้ว. (2567). การสื่อสารของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เป็นเลิศ. Journal of Roi Kaensarn Academi. 9(7), 1164-1185.

เอกพงษ์ หริ่มเจริญ. (2564). การบริหารจัดการโควิด บทพิสูจน์ 'ความพร้อม' การบูรณาการภาครัฐ และระบบ Single Command. ในเอกสารหลักสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 14 ระเบียบวาระการจัดการการสื่อสารอย่างมีส่วนร่วมในวิกฤตสุขภาพ. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.

Andrianopoulos, G. (2015). Crisis management theory and practice. In K. Holla (Ed.), Crises originated in industrial/environmental disasters. IntechOpen.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-02

รูปแบบการอ้างอิง

ไชยรักษ์ จ. ., ปัญญาวุธตระกูล ห. ., & บุญศิริ ก. . . (2026). บทบาทการสื่อสารของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการภาวะวิกฤต : การสังเคราะห์แนวคิดและแนวปฏิบัติ. วารสารการบริหารปกครอง มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 15(1), 57–74. https://doi.org/10.14456/gjl.2026.4