บทบาทการสื่อสารทางการเมืองต่อการส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการเลือกตั้งท้องถิ่นของไทย

จำนง  ศรีสงคราม; วิทยาธร  ท่อแก้ว; กรกช  ขันธบุญ

doi:10.14456/gjl.2026.7

ผู้แต่ง

จำนง ศรีสงคราม แขนงวิชานวัตกรรมการสื่อสารทางการเมืองและ การปกครองท้องถิ่น สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
วิทยาธร ท่อแก้ว รองศาสตราจารย์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
กรกช ขันธบุญ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

DOI:

https://doi.org/10.14456/gjl.2026.7

คำสำคัญ:

การสื่อสารทางการเมือง, การเลือกตั้งท้องถิ่น, การมีส่วนร่วมของพลเมือง, ระบบอุปถัมภ์, ประชาธิปไตยดิจิทัล

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพลังการสื่อสารกับการเลือกตั้งท้องถิ่นในประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) อธิบายบทบาทของการสื่อสารทางการเมืองในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการเลือกตั้งท้องถิ่น (2) วิเคราะห์ปัญหาเชิงโครงสร้างของการเมืองการเลือกตั้งท้องถิ่นภายใต้บริบทสังคมการเมืองร่วมสมัย และ (3) เสนอแนวทางการสื่อสารแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างความสุจริตและความโปร่งใสในกระบวนการเลือกตั้งระดับท้องถิ่นบทความนี้เป็นบทความวิชาการเชิงวิเคราะห์ โดยใช้วิธีวิจัยเอกสาร (Documentary Research) ผ่านการสังเคราะห์แนวคิดทฤษฎีการสื่อสารทางการเมือง การสื่อสารแบบสองทาง และแนวคิดประชาธิปไตยดิจิทัล ร่วมกับงานวิจัยเชิงประจักษ์ที่เกี่ยวข้อง ทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยใช้การวิเคราะห์เชิงพรรณนาและเชิงสังเคราะห์เป็นแนวทางระเบียบวิธีหลัก ผลการศึกษา พบว่า การสื่อสารทางการเมืองที่มีลักษณะทางเดียวไม่เพียงพอต่อการสร้างการมีส่วนร่วมของพลเมืองอย่างมีคุณภาพ กลไกการสื่อสารเชิงโต้ตอบมีความสัมพันธ์กับระดับความตระหนักรู้และประสิทธิผลทางการเมืองของประชาชน ขณะเดียวกัน เครือข่ายอุปถัมภ์และโครงสร้างอำนาจท้องถิ่นยังคงดำรงอยู่ภายใต้ระบบการสื่อสารที่ขาดความโปร่งใสและกลไกความรับผิดตรวจสอบ บทความเสนอว่า โครงสร้างการสื่อสารสาธารณะเป็นปัจจัยเชิงโครงสร้างที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการเลือกตั้งและคุณภาพของประชาธิปไตยท้องถิ่น พร้อมเสนอแบบจำลองการสื่อสารประชาธิปไตยระดับท้องถิ่นเพื่อปรับสมดุลความสัมพันธ์เชิงอำนาจและเสริมสร้างความเป็นพลเมืองในระยะยาว

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กฤษฎา ปานบำรุง. (2564). ปัจจัยการสื่อสารและการเปิดรับสื่อที่มีผลต่อการหาเสียงเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี (การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต). แขนงวิชานวัตกรรมการสื่อสารทางการเมืองและการปกครองท้องถิ่น, สาขาวิชานิเทศศาสตร์, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

จรูญ หยูทอง-แสงอุทัย. (2560). แนวคิดและทฤษฎีการสื่อสารทางการเมือง. MGR Online, คอลัมน์ คนคาบสมุทรมลายู. สืบค้นจาก https://mgronline.com/south/detail/9600000015392

จารุวรรณ แก้วมะโน. (2565). การเลือกตั้งสมานฉันท์และไม่ซื้อสิทธิขายเสียง: กรณีศึกษาการเลือกตั้งท้องถิ่นจังหวัดชัยภูมิ. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 20–44.

ชนินธร มาทอง. (2560). แนวคิดเกี่ยวกับการสื่อสารทางการเมือง. วารสารคณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม, 2(1), 163–175.

ชาญชัย จิตรเหล่าอาพร. (2561). การทุจริตการเลือกตั้ง: อุปสรรคการทำให้เป็นประชาธิปไตยของไทย. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2(2), 1–17.

ไพลิน ภู่จีนาพันธุ์. (2563). รายงานวิจัยโครงการศึกษาการเลือกตั้งระดับท้องถิ่น ปี 2563: การเลือกตั้งสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดและนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่.

วัชรวิชญ์ กีรติดุสิตโรจน์. (2567). การเลือกตั้งท้องถิ่นไทย: รากฐานประชาธิปไตยและการพัฒนาที่ยั่งยืน. สืบค้นจาก http://harvardasia.co.th/

สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง. (2563). 108 ความรู้เกี่ยวกับการเลือกตั้งท้องถิ่น. สืบค้นจาก https://www.pakpayoon.go.th/wp-content/uploads/2021/10/คู่มือประชาชนให้ความรู้เกี่ยวกับการเลือกตั้งท้องถิ่น-108.pdf

สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งประจำจังหวัดอุบลราชธานี. (2568, 7 พฤษภาคม). ระวัง! หากไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้งและไม่ได้แจ้งเหตุที่ไม่อาจไปใช้สิทธิเลือกตั้ง จะถูกจำกัดสิทธิ. สืบค้นจาก https://www.etc.go.th/th/ubonratchathani/db-194-ubonratchathani-cms-30/51907

สุจิต บุญบงการ & พรศักดิ์ ผ่องแผ้ว. (2525). พฤติกรรมการเลือกตั้งของคนไทย: ศึกษาจากการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เอกพลณัฐ ณัฐพัทธนันท์. (2560). การเลือกตั้งท้องถิ่น. เทศบาลตำบลโพธิ์ทอง, อำเภอโพนทอง, จังหวัดร้อยเอ็ด.

โอฬาร ถิ่นบางเตียว & นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (2559). การซื้อสิทธิ์ขายเสียง. สืบค้นจาก https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=การซื้อสิทธิ์ขายเสียง

Cruz, C. (2019). Social networks and the targeting of vote buying. Comparative Political Studies, 52(3), 382–411.

DeBats, D. A. (2016). Vote buying in nineteenth century US elections. The Institute for Advanced Technology in the Humanities, University of Virginia, U.S.A.

Ecker, A., Glinitzer, K., & Meyer, T. (2015). Corruption, performance voting and the electoral context. European Political Science Review, 8(3), 333–354.

Harsen, R. L. (2000). Vote buying. California Law Review, 88(5), 1323–1372.

Lehoucq, F. (2003). Electoral fraud: Causes, types, and consequences. Annual Review of Political Science, 18(6), 233–256.

Peters, J. G., & Welch, S. (1978). Political corruption in America: A search for definitions and a theory, or if political corruption is in the mainstream of American politics, why is it not in the mainstream of American politics research? The American Political Science Review, 72(3), 974–984.

Welch, S., & Hibbing, J. R. (1997). The effects of charges of corruption on voting behavior in congressional elections, 1982–1990. The Journal of Politics, 59(1), 226–239.