การประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจากมุมมอง ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นความท้าทายสำคัญระดับโลกที่ส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างซับซ้อน โดยเฉพาะในจังหวัดขอนแก่นซึ่งเป็นศูนย์กลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่มีความเปราะบางสูงต่อภัยแล้ง อุทกภัย และความแปรปรวนของฤดูกาล งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินและจัดลำดับความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในจังหวัดขอนแก่นจากมุมมองขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยอิงกรอบแผนการปรับตัวแห่งชาติ (National Adaptation Plan: NAP) การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณ โดยเก็บข้อมูลจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจำนวน 213 แห่ง จากทั้งหมด 225 แห่ง คิดเป็นอัตราการตอบกลับร้อยละ 94.67 ผ่านแบบสอบถามที่ครอบคลุม 6 ด้านความเสี่ยง ได้แก่ ทรัพยากรน้ำ เกษตรกรรมและความมั่นคงทางอาหาร การท่องเที่ยว สาธารณสุข ทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ และการตั้งถิ่นฐานและโครงสร้างพื้นฐาน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา คำนวณค่าความเสี่ยง (Risk Score) จากความถี่ในการเกิดเหตุการณ์ (Likelihood) และระดับผลกระทบ (Impact) และจัดระดับความเสี่ยงด้วยเมทริกซ์ความเสี่ยง (Risk Matrix) ผลการศึกษาพบว่าความเสี่ยงทั้ง 6 ด้านอยู่ในระดับปานกลาง (Moderate) ทั้งสิ้น โดยด้านทรัพยากรน้ำมีค่าความเสี่ยงสูงสุด (Risk Score = 6.63) รองลงมาคือด้านการตั้งถิ่นฐานและโครงสร้างพื้นฐาน (6.24) และด้านสาธารณสุข (5.99) ขณะที่ด้านทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพมีค่าความเสี่ยงต่ำสุด (4.99) ผลดังกล่าวสะท้อนว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ความสำคัญกับความเสี่ยงที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อประชาชนและโครงสร้างพื้นฐานในระยะสั้นมากกว่าความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศที่เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป งานวิจัยเสนอให้นำข้อมูล Risk Score เชิงพื้นที่มาใช้เป็นเครื่องมือสนับสนุนการวางแผนปรับตัวในระดับท้องถิ่น เพื่อให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถจัดลำดับความสำคัญและจัดสรรทรัพยากรได้อย่างตรงจุด รวมถึงเสริมสร้างขีดความสามารถในการจัดการความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างเป็นระบบและยั่งยืน