ระบบนิเวศเมืองสร้างสรรค์และการจัดการเชิงนิเวศเพื่อกำหนดนโยบายท้องถิ่นในเมืองระดับรองของไทย

ศิริพร  จันทนสกุลวงศ์

doi:10.14456/gjl.2026.17

ผู้แต่ง

ศิริพร จันทนสกุลวงศ์ ภาควิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

DOI:

https://doi.org/10.14456/gjl.2026.17

คำสำคัญ:

เมืองสร้างสรรค์, การจัดการเชิงนิเวศ, เมืองระดับรอง, นโยบายท้องถิ่น, ความยั่งยืนเมือง

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ระบบนิเวศเมืองสร้างสรรค์และเสนอแนวทางการกำหนดนโยบายท้องถิ่นสำหรับเมืองระดับรอง โดยใช้เทศบาลนครอุบลราชธานีเป็นกรณีศึกษาเชิงประจักษ์ ด้วยระเบียบวิธีแบบผสมผสานตามแบบแผนการลำดับขึ้น ดำเนินการเป็น 2 ระยะต่อเนื่อง ระยะที่ 1 การวิจัยเชิงปริมาณ โดยการเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่าง 400 คน และระยะที่ 2 การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการนำผลเชิงปริมาณที่ต้องการคำอธิบายเพิ่มเติมเป็นโจทย์ตั้งต้น แล้วสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 12 คน ผลการวิเคราะห์พบความสัมพันธ์ทางสถิติระดับสูงระหว่างโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยีกับศักยภาพผู้ประกอบการเชิงสร้างสรรค์ (r = 0.676) และระหว่างทุนทางวัฒนธรรมและทรัพยากรธรรมชาติกับผลผลิตสร้างสรรค์ (r = 0.666) ข้อค้นพบชี้ว่าความสร้างสรรค์เป็นคุณสมบัติที่ปรากฏจากปฏิสัมพันธ์เชิงระบบภายในนิเวศเมือง มิใช่ผลจากการดึงดูดอุตสาหกรรมจากภายนอก งานวิจัยนี้นำเสนอกรอบการจัดการเชิงนิเวศ (EBM) สำหรับเมืองระดับรองในไทย ที่เน้นการกำกับดูแลแบบมีส่วนร่วม การทำงานร่วมข้ามภาคส่วน และความยืดหยุ่นเชิงนิเวศ อันเป็นแนวทางที่สามารถประยุกต์ใช้ในบริบทเมืองระดับรองอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก (13 ตุลาคม 2561). สำนักนายกรัฐมนตรี.

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2568). แผนผังภูมินิเวศ (Ecological Spatial Plan). กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. https://www.onep.go.th/onep-learning-20/

Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory,18(4),543-571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032

Bell, D., & Jayne, M. (2009). Small cities? Towards a research agenda. International Journal of Urban and Regional Research, 33(3), 683–699. https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2009.00886.x

Caragliu, A., Del Bo, C., & Nijkamp, P. (2019). Smart innovative cities: The impact of Smart City policies on urban innovation. Technological Forecasting and Social Change, 142, 373–383. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2018.09.023

Christensen, N. L., Bartuska, A. M., Brown, J. H., Carpenter, S., D'Antonio, C., Francis, R., Franklin, J. F., MacMahon, J. A., Noss, R. F., Parsons, D. J., Peterson, C. H., Turner, M. G., Woodmansee, R. G. (1996). The report of the Ecological Society of America Committee on the scientific basis for ecosystem management. Ecological Applications, 6(3), 665–691. https://doi.org/10.2307/2269460

Chuangchai, P. (2020). Creative city policy in second-tier cities: The case of Chiang Mai, Thailand. In X. Gu, M. K. Lim, & J. O'Connor (Eds.), Re-imagining creative cities in twenty-first century Asia (pp. 257–275). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-46291-8_16

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.

Comunian, R., Chapain, C., & Clifton, N. (2010). Location, location, location: Exploring the complex relationship between creative industries and place. Creative Industries Journal, 3(1), 5–10. https://doi.org/10.1386/cij.3.1.5_1

Cooke, B., & Kothari, U. (2001). The case for participation as tyranny. In B. Cooke & U. Kothari (Eds.), Participation: The new tyranny? (pp. 1–15). Zed Books.

Cooke, P., & Lazzeretti, L. (Eds.). (2008). Creative cities, cultural clusters and local economic development. Edward Elgar.

Emerson, K., Nabatchi, T., & Balogh, S. (2012). An integrative framework for collaborative governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1–29. https://doi.org/10.1093/jopart/mur011

Evans, G. (2009). Creative cities, creative spaces and urban policy. Urban Studies, 46(5–6), 1003–1040. https://doi.org/10.1177/0042098009103853

Florida, R. (2002). The rise of the creative class: And how it's transforming work, leisure, community and everyday life.Basic Books.

Forman, R. T. (2008). Urban regions: Ecology and planning beyond the city. Cambridge University Press.

Fung, A., & Wright, E. O. (2003). Deepening democracy: Institutional innovations in empowered participatory governance. Verso.

Grodach, C. (2012). Before and after the creative city: The politics of urban cultural policy in Austin, Texas. Journal of Urban Affairs, 34(1), 81–97. https://doi.org/10.1111/j.1467-9906.2011.00610.x

Grodach, C. (2013). Cultural economy planning in creative cities: Discourse and practice. International Journal of Urban and Regional Research, 37(5), 1747–1765. https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2012.01165.x

Gu, X., Lim, M. K., & O'Connor, J. (Eds.). (2020). Re-imagining creative cities in twenty-first century Asia. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-46291-8

Guimarães, A. D., Ribeiro, S. B., & Machado, A. F. (2021). Repercussion of the label in a comparative analysis of indicators: The case of two UNESCO creative cities. Creative Industries Journal, 14(2), 152–168.

https://doi.org/10.1080/17510694.2020.1796461

Homsombat, W., Wrasai, P., & Benjabutr, N. (2025). Measuring the impact of creative city attributes on regional economic development in Thailand. Asia-Pacific Journal of Regional Science, 9, 357–385. https://doi.org/10.1007/s41685-025-00374-w

Kong, L. (2014). From cultural industries to creative industries and back? Towards clarifying theory and rethinking policy. Inter-Asia Cultural Studies, 15(4), 593–607. https://doi.org/10.1080/14649373.2014.975655

Krueathep, W. (2022). Thailand municipal finance: Structure, performance, and challenges. Journal of Asian Public Policy, 15(1), 41–59.

Landry, C., & Bianchini, F. (1995). The creative city. Demos.

Lauermann, J., & Mallak, K. (2023). Elite capture and urban geography: Analyzing geographies of privilege. Progress in Human Geography, 47(5), 645–663. https://doi.org/10.1177/03091325231186810

McLeod, K. L., & Leslie, H. M. (Eds.). (2009). Ecosystem-based management for the oceans. Island Press.

Painter, M. (2006). Thaksinisation or accommodation? Reforming the Thai bureaucracy. Journal of Contemporary Asia, 36(4), 503–519. https://doi.org/10.1080/00472330600991510

Peck, J. (2005). Struggling with the creative class. International Journal of Urban and Regional Research, 29(4), 740–770. https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2005.00620.x

Pike, A., Rodriguez-Pose, A., & Tomaney, J. (2006). Local and regional development. Routledge.

Pratt, A. C., & Hutton, T. A. (2013). Reconceptualizing the relationship between the creative economy and the city. Cities, 33, 86–95. https://doi.org/10.1016/j.cities.2012.05.008

Ramadan, R. A., Dierickx, H., Grainger, A., & Braat, L. (2021). A review of urban ecosystem services research in Southeast Asia. Land, 10(1), Article 40. https://doi.org/10.3390/land10010040

Roberts, B. H., & Hohmann, R. (2014). The governance and management of secondary cities. Cities Alliance.

Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Dutch Journal of Educational Research, 2, 49–60.

Scott, A. J. (2006). Creative cities: Conceptual issues and policy questions. Journal of Urban Affairs, 28(1), 1–17. https://doi.org/10.1111/j.0735-2166.2006.00256.x

United Nations. (2015). The sustainable development goals report. United Nations. https://unstats.un.org/sdgs/report/2015/

World Bank. (2012). Central-local government relations in Thailand: Improving service delivery. World Bank Group. http://documents.worldbank.org/curated/en/132321468308958485/Main-report

Yue, A. (2006). The regional culture of New Asia: Cultural governance and creative industries in Singapore. International Journal of Cultural Policy, 12(1), 17–33. https://doi.org/10.1080/10286630600613176