อำนาจฟ้องของพนักงานอัยการในคดีทุจริตที่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติใช้ระยะเวลาไต่สวนเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และมาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยและต่างประเทศในประเด็นปัญหาเรื่องอำนาจฟ้องของพนักงานอัยการในคดีทุจริตที่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติใช้ระยะเวลาไต่สวนเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด โดยเป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาค้นคว้าทางเอกสาร เช่น ตำราทางวิชาการ รายงานการวิจัย วิทยานิพนธ์ รายงานและเอกสารของหน่วยงาน คำพิพากษาของศาล และข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต แล้วนำมาประมวลและวิเคราะห์ผลอย่างเป็นระบบเพื่อหาข้อสรุปและเสนอแนะแนวทางในการแก้ไขปัญหา  ผลการศึกษาพบว่า กำหนดระยะเวลาไต่สวนที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 นั้น ไม่ได้มีสภาพบังคับดังเช่นอายุความหรือระยะเวลาบังคับ แต่เป็นเพียงระยะเวลาเร่งรัดที่กำหนดขึ้นเพื่อเร่งรัดการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ให้เป็นไปด้วยความรวดเร็วโดยที่มิได้ตัดหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ที่จะดำเนินการไต่สวนภายหลังจากที่พ้นกำหนดระยะเวลาดังกล่าว ระยะเวลาดังกล่าวจึงไม่ส่งผลต่ออำนาจฟ้องของพนักงานอัยการในคดีที่คณะกรรมการ ป.ป.ช. ไต่สวนเกินระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด แล้วผลการศึกษายังพบว่าในประเด็นปัญหาดังกล่าวนั้นยังมีสาเหตุที่สำคัญมาจากปัญหา 3 ประการ คือ 1) กระบวนการไต่สวนของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ที่ไม่มีมาตรการควบคุมตรวจสอบที่รัดกุมเพียงพอ 2) การดำเนินคดีทุจริตในชั้นก่อนฟ้องที่มิได้เป็นไปตามหลักอำนาจสอบสวนฟ้องร้องเป็นกระบวนการเดียวกันหรือเป็นอำนาจเดียวกันและ 3) วิธีพิจารณาคดีของศาลที่ไม่สอดคล้องกับหลักการดำเนินคดีอาญาในระบบไต่สวน ซึ่งในปัญหาข้อที่ 1 เห็นควรมีการกำหนดมาตรการในการควบคุมตรวจสอบกระบวนการไต่สวนของคณะกรรมการ ป.ป.ช.ให้เป็นไปด้วยความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าว ปัญหาข้อที่ 2 เห็นควรปรับปรุงแก้ไขรูปแบบการดำเนินคดีทุจริตในชั้นก่อนฟ้องโดยกำหนดให้มีพนักงานอัยการ
เข้ามาร่วมไต่สวนในคดีที่คณะกรรมการ ป.ป.ช. ไต่สวนเกินระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดเพื่อช่วยให้การไต่สวนในคดีที่ล่วงพ้นกำหนดระยะเวลามาแล้วนั้นสามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จได้โดยเร็วและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ส่วนปัญหาข้อที่ 3 เห็นว่าศาลที่มีหน้าที่พิจารณาพิพากษาคดีทุจริตควรยึดหลักการดำเนินคดีอาญาแบบระบบไต่สวน ยึดหลักการค้นหาความจริงในระบบตรวจสอบข้อเท็จจริง และให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพในการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน