การเมืองเรื่องการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ: กรณีศึกษารัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) และรัฐบาลจากการเลือกตั้ง พ.ศ.2562

Nonniphat Warshinakhom; Pitch Pongsawat

doi:10.14456/gjl.2026.15

Authors

Nonniphat Warshinakhom Master Student, Department of Government, Faculty of Political Science, Chulalongkorn University
Pitch Pongsawat Associate Professor, Department of Government, Faculty of Political Science, Chulalongkorn University. and Advisor

DOI:

https://doi.org/10.14456/gjl.2026.15

Keywords:

Specific Grants, Political-Economic Machine, Pork-Barrel Politics, Local Government Organization, Decentralization

Abstract

The allocation of specific grants to local administrative organizations (LAOs) is a crucial state mechanism for supporting local development. However, this budgetary process is often influenced by the political dynamics between national and local levels. This research aims to investigate the relationship between national and local politics influencing the allocation of specific-purpose grants, and to analyze the underlying political mechanisms across varying political contexts. Employing a qualitative approach, this study utilized documentary research and in-depth interviews with key informants. Case studies were conducted on four Provincial Administrative Organizations (PAOs)—Chiang Mai, Suphan Buri, Buri Ram, and Surat Thani—spanning the fiscal years 2012 to 2021. The analysis was divided into three distinct political periods: the pre-2014 elected government, the National Council for Peace and Order (NCPO) regime, and the post-2019 elected government. The findings reveal that the dynamics of specific grant allocation fluctuated significantly according to the political regime, which can be divided into three periods: 1) The normal democratic period (Yingluck government), where the political-economic machine operated fully. Pork-barrel politics thrived as specific grants were used to reward government strongholds and coalition partners, while opposition areas were marginalized and faced fiscal constraints. 2) The National Council for Peace and Order (NCPO) period, characterized by centralization and the freezing of local political machines. Specific grants plummeted as the bureaucratic state intervened to dismantle existing patronage networks by cutting off resource pipelines. 3) The power succession period (post-2019 elected government), which saw the revival of pork-barrel politics. Budgets were utilized as bargaining chips to build political alliances, resulting in exponential budget increases for coalition-aligned areas with high bargaining power.

Downloads

Download data is not yet available.

References

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น, กองกฎหมายและระเบียบท้องถิ่น, กลุ่มงานกฎหมายและระเบียบท้องถิ่น 2. (2563). ข้อมูลจำนวนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย. สืบค้นจาก http://www.dla.go.th/work/abt/index.jsp

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2567). ข้อมูลการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ ปีงบประมาณ พ.ศ.2555-2567.

กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น, สำนักบริหารการคลังท้องถิ่น. ((2564). ข้อมูลการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2555-2564.

กองพัฒนาและส่งเสริมการบริหารงานท้องถิ่น. (2568). ข้อมูลการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจจากกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น.

ณัฐกร วิทิตานนท์. (2562). หน่วยที่ 12 ความสัมพันธ์การเมืองท้องถิ่นกับการเมืองระดับชาติ. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์ และดาริณี พุ่มแก้ว. (2560). เงินอุดหนุนเฉพาะกิจและความเหลื่อมล้ำการคลังท้องถิ่นในประเทศไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 15(1), 118-138.

เดลินิวส์ออนไลน์. (2566). ‘บุญชู’ ยืนยันเป็นคน ‘ชาติไทยพัฒนา’ แต่เสียใจมาก ‘พิธา’ ไม่ได้เป็นนายกฯ. https://www.dailynews.co.th/news/2563495/

นนท์นิพัทธ์ วรชินาคมน์. (2566). การเมืองถังหมูและวัฏจักรเศรษฐกิจการเมือง: ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเลือกตั้งในการเมืองประเทศกรีซและประเทศไทย. Political Science and Public Administration Journal of Kasetsart University (PSPAJKU), 1(1), 23–33. https://so14.tci-thaijo.org/index.php/PSPAJKU/article/view/499

นรา แป้นประหยัด. (2554). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการจัดสรรเงินอุดหนุนเฉพาะกิจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษาปีงบประมาณ 2552 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. กรุงเทพฯ.

บรรเจิด สิงคะเนติ และดาริณี พุ่มแก้ว. (2560). องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทยในมิติปัญหาทางการคลัง. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 20(2), 3-23.

ปฐวี โชติอนันต์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภายใต้บริบทการกระจายอำนาจในยุครัฐบาลของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (พ.ศ. 2557 - 2562). วารสารการบริหารปกครอง, 10(1), 41-76.

ผู้บริหารองค์การบริหารส่วนจังหวัดบุรีรัมย์ท่านหนึ่ง. (2568, 20 ม.ค. 2568). [สัมภาษณ์].

ผู้บริหารองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุพรรณบุรีท่านหนึ่ง. (2567, 20 พ.ค. 2567). [สัมภาษณ์].

พิชญ์ พงษสวัสดิ์ และชุมพล อุ่นพัฒนาศิลป์. (2563). รายงานการวิจัย โครงการศึกษาการเลือกตั้งท้องถิ่น ปี 2563: การเลือกตั้งสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด และนายกองค์การบริหารจังหวัดสมุทรปราการ. วิทยาลัยพัฒนาการปกครองท้องถิ่น สถาบันพระปกเกล้า.

พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์ และชุมพล อุ่นพัฒนาศิลป์. (2565). จักรกลเศรษฐกิจการเมืองร่วมสมัยในการเมืองท้องถิ่นไทย : การประกอบสร้าง ปฏิบัติ และการเลือกตั้งในระดับท้องถิ่นในการเลือกตั้งองค์การบริหารส่วนจังหวัด จังหวัดสมุทรปราการ พ.ศ. 2563. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, (20)1, 105-140.

วรพงษ์ แพรม่วง. (2563). ปีงบประมาณของไทย. สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. สืบค้นจาก https://library.parliament.go.th/th/radioscript/rr2563-oct1

วรพิทย์ มีมาก. (2542). รายงานการวิจัย เรื่อง ระบบการคลังของการปกครองท้องถิ่นไทย ศึกษาเฉพาะกรณีเงินอุดหนุน. กลุ่มงานวิจัยและพัฒนา สำนักวิชาการ สำนักเลขาธิการสภาผูแทนราษฎร.

วศิน โกมุท. (2559). เงินอุดหนุน (Intergovernmental Transfers).

วสันต์ เหลืองประภัทร. (2557). หมวดที่ 4 องค์ประกอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น.

เวียงรัฐ เนติโพธิ์. (2543). อิทธิพลในการเมืองท้องถิ่นไทย : ศึกษากรณีเมืองเชียงใหม่. วารสารสังคมศาสตร์ (31)2.

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ท่านหนึ่ง. (2567, 12 พ.ค. 2567). [สัมภาษณ์].

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดบุรีรัมย์ท่านหนึ่ง. (2568, 20 ม.ค. 2568). [สัมภาษณ์].

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสุพรรณบุรีท่านหนึ่ง. (2567, 5 มีนาคม 2567). [สัมภาษณ์].

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสุราษฎร์ธานีและอดีตผู้บริหารองค์การบริหารส่วนจังหวัดท่านหนึ่ง. (2567, 29 มีนาคม 2567). [สัมภาษณ์].

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสุราษฎร์ธานีท่านหนึ่ง. (2567, 1 พ.ค. 2567). [สัมภาษณ์].

สำนักงบประมาณของรัฐสภา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2565). องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น :รายงานการวิเคราะห์งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2565.

สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง. (2554). ข้อมูลสถิติการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2554.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2563ง). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2563(มิติจังหวัด/ต่างประเทศ(เมือง)) 04840000 จังหวัดสุราษฎร์ธานี. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud63/PDF/item/04840000.pdf.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2564ก). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2564 (มิติจังหวัด/ต่างประเทศ(เมือง)) 03720000 จังหวัดสุพรรณบุรี. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud64/PDF/item/03720000.pdf.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2564ข). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2564 (มิติจังหวัด/ต่างประเทศ)) 02310000 จังหวัดบุรีรัมย์. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud64/PDF/item/02310000. pdf.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2564ค). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2564(มิติจังหวัด/ต่างประเทศ(เมือง)) 01500000 จังหวัดเชียงใหม่. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud64/PDF/item/01500000. pdf.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2564ง). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2564(มิติจังหวัด/ต่างประเทศ(เมือง)) 04840000 จังหวัดสุราษฎร์ธานี. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud64/PDF/item/04840000. pdf

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2563ก). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2562(มิติจังหวัด/ต่างประเทศ(เมือง)) 01500000 จังหวัดเชียงใหม่. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud63/PDF/item/01500000. pdf.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2563ข). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2563 (มิติจังหวัด/ต่างประเทศ(เมือง)) 03720000 จังหวัดสุพรรณบุรี. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud63/PDF/item/03720000. pdf.

สำนักนายกรัฐมนตรี, สำนักงบประมาณ. (2563ค). รายการแสดงแผนการจัดสรรงบประมาณไปจังหวัด/ต่างประเทศ ประจำปีงบประมาณ 2563 (มิติจังหวัด/ต่างประเทศ)) 02310000 จังหวัดบุรีรัมย์. สืบค้นจาก https://www.bb.go.th/web/budget/province/province_bud63/PDF/item/02310000. pdf.

อดีตผู้บริหารองค์การบริหารส่วนจังหวัดและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ท่านหนึ่ง. (2567, 24 พ.ค. 2567). [สัมภาษณ์].

อดีตผู้บริหารองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานีท่านหนึ่ง. (2567, 9 พฤษภาคม 2567). [สัมภาษณ์].

อภิชาต สถิตนิรมัย. (2555). รัฐธรรมนูญ การกระจายอำนาจ และการมีส่วนร่วมของประชาชน. แผนงานสร้างเสริมนโยบายสาธารณะที่ดี สถาบันศึกษานโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Egreteau Renaud. (2017). WHAT IS PORK-BARREL POLITICS? in The Emergence of Pork-Barrel Politics in Parliamentary Myanmar ISEAS Publishing, 3-5.

Lliopoulou Y. Psycharis, S., Zoi, M., and Pantazis, P. (2019). Beyond the socio-economic use of fiscal transfer: the role of politic factor in Greek intergovernmental grant allocation. Reg Sci Pract,, 2021(13), 982-1008.

Thomas D. Lancaster. (1986). Electoral Structures and Pork Barrel Politics. International Political Science Review, 7(1), 67-81. https://doi.org/10.1177/019251218600700107

Wiitaya Chaojaroenrat. (2021). Allocation of Specific grant for local authorities in Chonburi [Doctorate Thesis, National institute of Development Administration].

Woo Chang Kang. (2015). Electoral cycles in pork barrel politics: Evidence from South Korea 1989–2008. Electoral Studies, 38, 46-58. https://doi.org/10.1016/j.electstud.2015.02.013.