"หาดใหญ่มูเตลู": แนวทางการพัฒนาส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธา ของพื้นที่เทศบาลนครหาดใหญ่

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่องนี้มีที่มาจากบริบทของพื้นที่เทศบาลนครหาดใหญ่เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ มีประชากรและจำนวนรายได้ของพื้นที่จำนวนมาก รวมทั้งเมืองเศรษฐกิจมีนักท่องเที่ยวจากประเทศมาเลเซียจำนวนมาก บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลสภาพปัจจุบันของแหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธา (มูเตลู) ในพื้นที่เทศบาลนครหาดใหญ่ 2) ศึกษาพฤติกรรมนักท่องเที่ยวด้านความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับแหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธามูเตลู และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวแหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธาของเทศบาลนครหาดใหญ่ การดำเนินการวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยวิธีการสัมภาษณ์และเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง (Semi-structured Interview) จากกลุ่มเป้าหมายผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้นำทางความเชื่อ หน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง นักท่องเที่ยว และชาวบ้านในชุมชน ร่วมกับการสังเกตภาคสนามกับศึกษาเอกสาร  ผลการวิจัยพบว่า แหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธาในพื้นที่เทศบาลนครหาดใหญ่มีจำนวนทั้งสิ้น 20 แห่ง โดยสถานที่ที่ได้รับความนิยมสูงสุด 3 อันดับแรก คือ สวนสาธารณะเทศบาลนครหาดใหญ่ วัดฉื่อฉาง และมูลนิธิมิตรภาพสามัคคี (ท่งเซียเซี่ยงตึ๊ง) พฤติกรรมนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เป็นชาวไทยเชื้อสายจีนและนักท่องเที่ยวจากมาเลเซีย สิงคโปร์ และจีนแผ่นดินใหญ่ ซึ่งนิยมเดินทางมาสักการะในช่วงวันหยุดยาว เพื่อเสริมสิริมงคลในด้านการงาน การเงิน และโชคลาภ สำหรับแนวทางการพัฒนาประกอบด้วยการยกระดับต้นทุนทางวัฒนธรรมและความเชื่อให้เป็นทุนทางเศรษฐกิจของชุมชน การสร้างอัตลักษณ์การท่องเที่ยวพหุวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงระหว่างพุทธ อิสลาม และความเชื่อจีน อย่างไรก็ตาม ผู้วิจัยพบว่า ในอดีตมีการจัดงานส่งเสริมการท่องเที่ยวมูเตลูในอำเภอหาดใหญ่มุ่งเน้นเพียงการประกอบพิธีกรรมเชิงพาณิชย์และใช้ผู้ดำเนินงานจากภายนอกพื้นที่ ซึ่งอาจไม่สะท้อนถึงภูมิสถานแห่งศรัทธาที่แท้จริง ผลการวิจัยชี้ว่า การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงศรัทธาของหาดใหญ่ควรดำเนินบนฐานทุนวัฒนธรรมท้องถิ่น ความร่วมมือของชุมชน และการจัดการเชิงสร้างสรรค์โดยเทศบาลนครหาดใหญ่