ลักษณะคำสอนในเรื่องเล่าผีของ “อาจารย์ยอด”

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ลักษณะคำสอนที่นำเสนอผ่านเรื่องเล่าผีของอาจารย์ยอด โดยคัดเลือกเรื่องเล่าผียอดนิยมจำนวน 108 เรื่อง ที่เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2567 ซึ่งเป็นปีที่ช่องอาจารย์ยอดได้รับการจัดอันดับเป็นช่องกระแสมาแรงเกี่ยวกับเรื่องเล่าผี การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยรวบรวมข้อมูลจากเรื่องเล่าผีในช่องอาจารย์ยอด และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแนวคิดวรรณกรรมมุขปาฐะและวาทกรรมทางสังคม

ผลการศึกษาพบว่า ช่องอาจารย์ยอดมีการผลิตซ้ำคำสอน 4 ลักษณะ ได้แก่ 1) คำสอนตามแนวทางพุทธศาสนา มุ่งสอนคติธรรม เช่น กฎแห่งกรรม การทำบุญ การทำบาป และการเวียนว่ายตายเกิด 2) คำสอนด้านจรรยาปฏิบัติในชีวิตประจำวัน มุ่งส่งเสริมให้ผู้ฟังเป็นบุคคลที่ซื่อสัตย์ ซื่อตรง จริงใจ ไม่ลบหลู่ดูหมิ่นผู้อื่น รู้จักเลือกคบคน ไม่นิ่งดูดายต่อความผิด ขยันหมั่นเพียร และไม่เห็นแก่ตัว 3) คำสอนด้านค่านิยมทางเพศสถานะ มุ่งอบรมมารยาทและการวางตัวของผู้หญิงในสังคม การรักนวลสงวนตัว การเห็นคุณค่าตนเอง และ 4) คำสอนด้านวิถีความสัมพันธ์ทางสังคม เน้นการสอนให้เคารพผู้สูงอายุและเคารพธรรมชาติ ผลการศึกษาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าเรื่องเล่าผีที่นำเสนอในสังคมไทยมิใช่สื่อบันเทิงเพื่อความสนุกสนานทั่วไป หากแต่ตัวบทเรื่องเล่ามีนัยยะแฝงอำนาจทางสังคมและวัฒนธรรมที่เอื้อประโยชน์ให้ชุดความคิดในสังคมไทยแบบดั้งเดิมได้ปะทะ ปรับตัว และเอาตัวรอดผ่านเรื่องเล่าผียอดนิยมในสังคมไทยร่วมสมัย