โคลงอุภัยพากย์ : การศึกษาความหมายของคำว่า “ใน” กับ “นอก” ในมุมมองอรรถศาสตร์ปริชาน

Main Article Content

ดำรงค์ นันทผาสุข

บทคัดย่อ

โคลงอุภัยพากย์เป็นโคลงที่อธิบายความหมายของคู่คำที่มีความหมายตรงกันข้าม คำอธิบายความหมายของคู่คำในโคลงจึงสะท้อนมโนทัศน์ของคำในปริชานของผู้แต่ง บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความหมายของคำว่า “ใน” และ “นอก” ที่ปรากฏในโคลงศัพท์ในนอกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโคลงอุภัยพากย์จำนวน 37 บท ตามแนวคิดอรรถศาสตร์ปริชาน ผลการศึกษาพบว่า ความหมายของ คำว่า “ใน” และ “นอก” พบ 2 ความหมาย ได้แก่ ความหมายบอกความสัมพันธ์ทางพื้นที่ที่มีขอบเขตเป็นสิ่งที่เป็นรูปธรรมและความหมายบอกความสัมพันธ์ทางพื้นที่ที่มีขอบเขตเป็นสิ่งที่เป็นนามธรรม

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
นันทผาสุข ด. (2026). โคลงอุภัยพากย์ : การศึกษาความหมายของคำว่า “ใน” กับ “นอก” ในมุมมองอรรถศาสตร์ปริชาน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 8(2), HJ–082. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/husocjr/article/view/HJ-082-R2
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กฤษภรณ์ เกษมสันต์, ภัทรภร พัฑฒสุนทร, ปองรัก เกษมสันต์, และณฤทธิ์ สุนทรศารทูล. (2567). พระประวัติและนานานิพนธ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์. สหมิตรพัฒนาการพิมพ์ (1992).

นริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้า กรมพระยา, และ ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2505). สาส์นสมเด็จ เล่ม 12. องค์การค้าของคุรุสภา.

นฤบาล เหลืองรุ่งอุดม. (2567). การขยายความหมายของคำว่า “หนัก” และ “เบา” ในภาษาไทยปัจจุบัน. วารสารภาษาและวรรณคดีไทย, 41(1), 27–62. https:// so04.tcithaijo.org/index.php/THlanglit/article/view/266126/184445

ปาร์ค, คยอง อึน. (2558). มโนทัศน์ของคำว่า ใจ ในภาษาไทยเปรียบเทียบกับภาษาเกาหลี. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 15(2), 199–212. https://so03.tcithaijo.org/index.php/liberalarts/article/view/46207

ผไทมาศ ประมวล, พุทธชาติ โปธิบาล, และคเชนทร์ ตัญศิริ. (2563). เครือข่ายความหมาย ‘นอก’ ในภาษาไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 12(1), 189–212.https://e-journal.sru.ac.th/index.php/jhsc/ article/view/1092

ภคภต เทียมทัน. (2561). พัฒนาการของคำว่า “บน” ในภาษาไทย: การศึกษาตามแนวอรรถศาสตร์ปริชาน. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ราชบัณฑิตยสภา. (2560). พจนานุกรมศัพท์ภาษาศาสตร์ (ภาษาศาสตร์ทั่วไป) ฉบับราชบัณฑิตยสภา. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.

วิรากานต์ ศรีวิมล, คเชนทร์ ตัญศิริ, และนัทธ์ชนัน นาถประทาน. (2566). คุณสมบัติทางอรรถศาสตร์ของคำหลายความหมาย ขึ้น ในภาษาไทย . วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 23(1), 521–545. https://doi.org/10.14456/ lartstu.2023.22

หอพระสมุดวชิรญาณ. (2457). โคลงอุภัยพากย์. https://vajirayana.org/โคลงอุภัยพากย์/โคลงศัพท์ในนอก

เอกชิต สุขประสงค์. (2563). การกลายเป็นคำไวยากรณ์ของ “ใน” ในภาษาไทย. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

Hedblom, M. M. & Neuhaus, F. (2022). Visualising image schemas: A preliminary look at the diagrammatic image schema language (DISL). In Proceeding of The Sixth Image Schema Day, The Sixth Image Schema Day (ISD6), March 24–25, 2022, Jönköping University, Sweden. https://ceur-ws.org/Vol-3140/paper6.pdf