การพัฒนาที่ยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในยุคดิจิทัล: การศึกษาบทบาทของ ศูนย์เรียนรู้วิถีชีวิตและจิตวิญญาณชาวนาไทยในการถ่ายทอดความรู้สู่คนรุ่นใหม่

Main Article Content

เพ็ญศรี ฉิรินัง
มาโนชญ์ บุญมานิตย์
ธวัชชัย เจริญรัมย์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์บทบาทของศูนย์เรียนรู้วิถีชีวิตและ จิตวิญญาณชาวนาไทยในการถ่ายทอดความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่คนรุ่นใหม่ในยุคดิจิทัล 2) ประเมินผลกระทบต่อความยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในด้านศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
3) เสนอแนะแนวทางการพัฒนาศูนย์เรียนรู้เพื่อส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนเกษตรกรรม และ 4) สำรวจความท้าทายและโอกาสในการผสมผสานเทคโนโลยีดิจิทัลกับการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 18 คน คัดเลือกโดยการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ศูนย์เรียนรู้มีบทบาทสำคัญในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านกิจกรรมการเรียนรู้เชิงปฏิบัติที่บูรณาการองค์ความรู้ดั้งเดิมกับเทคโนโลยีดิจิทัล 2) การดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ส่งผลต่อความยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในสามมิติ ได้แก่ การลดต้นทุนและเพิ่มรายได้ การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และการใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม 3) แนวทางการพัฒนาควรมุ่งสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนและพัฒนาระบบการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงเทคโนโลยีกับภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่าง
เป็นระบบ และ 4) ความท้าทายสำคัญคือข้อจำกัดด้านทักษะดิจิทัลและต้นทุนเทคโนโลยี ขณะที่โอกาสอยู่ที่การใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุนการสืบสานและต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่น

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ฉิรินัง เ., บุญมานิตย์ ม., & เจริญรัมย์ ธ. (2026). การพัฒนาที่ยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในยุคดิจิทัล: การศึกษาบทบาทของ ศูนย์เรียนรู้วิถีชีวิตและจิตวิญญาณชาวนาไทยในการถ่ายทอดความรู้สู่คนรุ่นใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 8(2), HJ–082. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/husocjr/article/view/HJ-082-R4
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กิตติพงษ์ ตระกูลโชคอำนวย. (2558). นวัตกรรมการผลิตข้าว การแปรรูปข้าว และการค้า ข้าวในประเทศไทย. วารสารพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร, 17(2), 51–67. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/41273

กิตติพงษ์ ตระกูลโชคอำนวย. (2564). นวัตกรรมด้านกระบวนทัศน์ของเกษตรกรไทยในยุคดิจิทัล. วารสารพัฒนาสังคม, 23(1), 198-210. https://gsdms.nida.ac.th/ima ges/jsd/Y23_1/VP01kittipong_trakoolchokumnuay.pdf

โกวิทย์ พวงงาม. (2562). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่น (พิมพ์ครั้งที่ 2). ธรรมสาร.

ณวิญ เสริฐผล. (2564). นวัตกรรมภูมิปัญญาการทำนาข้าวในพื้นที่สูงของชาวนาในจังหวัด พะเยา. Dhammathas Academic Journal, 21(4), 57–65. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/249284/171415

นภาพรรณ หนิมวานิช และคณะ. (2568). การใช้เทคโนโลยี 5G ในการสนับสนุนการเกษตรยั่งยืนในประเทศไทย. วารสารวิชาการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 3(1), B1-B11. https://li04.tci-thaijo.org/index.php/scidru/article/view/4725

บุญทัน ดอกไธสง. (2560). ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารการเมือง การบริหาร และ กฎหมาย, 9(ฉบับพิเศษ), 27–66. https://opac1.lib.buu.ac.th/medias3/politic9s27-67.pdf

มูลนิธิชัยพัฒนา. (2550). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. https://www.rdpb.go.th

เมธิกา เมขะชัย และคณะ. (2568). สื่อสังคมออนไลน์กับการส่งเสริมการเกษตร 4.0. Arts of Management Journal, 9(4), 41–55. https://so02.tci-thai-jo.org/index.php/jam/article/view/280208/186035

ร่มฉัตร ขุนทอง และคณะ. (2568). กระบวนการจัดการความรู้เพื่อการพัฒนาและขับเคลื่อนแหล่งเรียนรู้เกษตรอัจฉริยะ Rural Wisdom Park: Satun สู่ความยั่งยืน. Journal of Information and Learning, 36(3), e279093. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jil/article/view/279093

รุ่งโรจน์ กมลเดชเดชา. (2565). การรับแอปพลิเคชันด้านการเกษตรบนอุปกรณ์เคลื่อนที่มาใช้ของเกษตรกรในจังหวัดน่าน ประเทศไทย. Journal of Digital Commu-nications, 6(1), 69–96. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NBTC_Journal/article/view/260371

สโรชินี เตียวธนโชติ. (2560). ปัจจัยที่พัฒนาเกษตรเชิงนวัตกรรม กรณีศึกษาการพัฒนาเกษตรในจังหวัดราชบุรี [สารนิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/7512

เสาวณีย์ เล็กบางพง และคณะ. (2565). รูปแบบการพัฒนาอาชีพเกษตรผสมผสานวิถีชีวิต ของเกษตรกรรุ่นใหม่ ต้นแบบในจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 16(3), 133–142. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RRBR/ arti-cle/view/262306/176321

อภิญญา รัตนไชย. (2563). อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง ประเทศไทย. วารสารแก่นเกษตร, 48(4), 473–478. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/ agkaset-kaj/article/view/251884

อานนท์ ตั้งพิทักษ์ไกร และพัชรินทร์ ธนฤทธิ์ไพศาล. (2565). นวัตกรรมและเทคโนโลยีการผลิตข้าวนาแปลงใหญ่ ตำบลผักไหม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ. Journal of Modern Learning Development, 7(3), 235–250. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/254256

สุริยะ หาญพิชัย และ พีรพล ไทยทอง. (2561). การพัฒนาชาวนาไทยรุ่นใหม่เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย. Journal of Graduate MCU KhonKaen Cam-pus, 5(2), 1–16. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/243770

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. https://sdgs.un.org/2030agenda