การพัฒนาที่ยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในยุคดิจิทัล: การศึกษาบทบาทของ ศูนย์เรียนรู้วิถีชีวิตและจิตวิญญาณชาวนาไทยในการถ่ายทอดความรู้สู่คนรุ่นใหม่
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์บทบาทของศูนย์เรียนรู้วิถีชีวิตและ จิตวิญญาณชาวนาไทยในการถ่ายทอดความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่คนรุ่นใหม่ในยุคดิจิทัล 2) ประเมินผลกระทบต่อความยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในด้านศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
3) เสนอแนะแนวทางการพัฒนาศูนย์เรียนรู้เพื่อส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนเกษตรกรรม และ 4) สำรวจความท้าทายและโอกาสในการผสมผสานเทคโนโลยีดิจิทัลกับการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 18 คน คัดเลือกโดยการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ศูนย์เรียนรู้มีบทบาทสำคัญในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านกิจกรรมการเรียนรู้เชิงปฏิบัติที่บูรณาการองค์ความรู้ดั้งเดิมกับเทคโนโลยีดิจิทัล 2) การดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ส่งผลต่อความยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวนาไทยในสามมิติ ได้แก่ การลดต้นทุนและเพิ่มรายได้ การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และการใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม 3) แนวทางการพัฒนาควรมุ่งสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนและพัฒนาระบบการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงเทคโนโลยีกับภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่าง
เป็นระบบ และ 4) ความท้าทายสำคัญคือข้อจำกัดด้านทักษะดิจิทัลและต้นทุนเทคโนโลยี ขณะที่โอกาสอยู่ที่การใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุนการสืบสานและต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่น
Downloads
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
* กองบรรณาธิการทรงไว้ซึ่งสิทธิในการพิจารณาและตัดสินการลงตีพิมพ์ในวารสาร
** ทัศนะและข้อคิดเห็นที่ปรากฎในบทความต่าง ๆ ของวารสารเป็นของผู้เขียน มิใช่ความคิดเห็นของกองบรรณาธิการ
และมิใช่ความรับผิดชอบของคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
เอกสารอ้างอิง
กิตติพงษ์ ตระกูลโชคอำนวย. (2558). นวัตกรรมการผลิตข้าว การแปรรูปข้าว และการค้า ข้าวในประเทศไทย. วารสารพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร, 17(2), 51–67. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/41273
กิตติพงษ์ ตระกูลโชคอำนวย. (2564). นวัตกรรมด้านกระบวนทัศน์ของเกษตรกรไทยในยุคดิจิทัล. วารสารพัฒนาสังคม, 23(1), 198-210. https://gsdms.nida.ac.th/ima ges/jsd/Y23_1/VP01kittipong_trakoolchokumnuay.pdf
โกวิทย์ พวงงาม. (2562). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่น (พิมพ์ครั้งที่ 2). ธรรมสาร.
ณวิญ เสริฐผล. (2564). นวัตกรรมภูมิปัญญาการทำนาข้าวในพื้นที่สูงของชาวนาในจังหวัด พะเยา. Dhammathas Academic Journal, 21(4), 57–65. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/249284/171415
นภาพรรณ หนิมวานิช และคณะ. (2568). การใช้เทคโนโลยี 5G ในการสนับสนุนการเกษตรยั่งยืนในประเทศไทย. วารสารวิชาการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 3(1), B1-B11. https://li04.tci-thaijo.org/index.php/scidru/article/view/4725
บุญทัน ดอกไธสง. (2560). ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารการเมือง การบริหาร และ กฎหมาย, 9(ฉบับพิเศษ), 27–66. https://opac1.lib.buu.ac.th/medias3/politic9s27-67.pdf
มูลนิธิชัยพัฒนา. (2550). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. https://www.rdpb.go.th
เมธิกา เมขะชัย และคณะ. (2568). สื่อสังคมออนไลน์กับการส่งเสริมการเกษตร 4.0. Arts of Management Journal, 9(4), 41–55. https://so02.tci-thai-jo.org/index.php/jam/article/view/280208/186035
ร่มฉัตร ขุนทอง และคณะ. (2568). กระบวนการจัดการความรู้เพื่อการพัฒนาและขับเคลื่อนแหล่งเรียนรู้เกษตรอัจฉริยะ Rural Wisdom Park: Satun สู่ความยั่งยืน. Journal of Information and Learning, 36(3), e279093. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jil/article/view/279093
รุ่งโรจน์ กมลเดชเดชา. (2565). การรับแอปพลิเคชันด้านการเกษตรบนอุปกรณ์เคลื่อนที่มาใช้ของเกษตรกรในจังหวัดน่าน ประเทศไทย. Journal of Digital Commu-nications, 6(1), 69–96. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NBTC_Journal/article/view/260371
สโรชินี เตียวธนโชติ. (2560). ปัจจัยที่พัฒนาเกษตรเชิงนวัตกรรม กรณีศึกษาการพัฒนาเกษตรในจังหวัดราชบุรี [สารนิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/7512
เสาวณีย์ เล็กบางพง และคณะ. (2565). รูปแบบการพัฒนาอาชีพเกษตรผสมผสานวิถีชีวิต ของเกษตรกรรุ่นใหม่ ต้นแบบในจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 16(3), 133–142. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RRBR/ arti-cle/view/262306/176321
อภิญญา รัตนไชย. (2563). อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง ประเทศไทย. วารสารแก่นเกษตร, 48(4), 473–478. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/ agkaset-kaj/article/view/251884
อานนท์ ตั้งพิทักษ์ไกร และพัชรินทร์ ธนฤทธิ์ไพศาล. (2565). นวัตกรรมและเทคโนโลยีการผลิตข้าวนาแปลงใหญ่ ตำบลผักไหม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ. Journal of Modern Learning Development, 7(3), 235–250. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/254256
สุริยะ หาญพิชัย และ พีรพล ไทยทอง. (2561). การพัฒนาชาวนาไทยรุ่นใหม่เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย. Journal of Graduate MCU KhonKaen Cam-pus, 5(2), 1–16. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/243770
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. https://sdgs.un.org/2030agenda