The Role of Norms as a Solution for the Legal Problems Caused by the Overlapping Subject Matters of the Provisions under Multilateral Environmental Treaties

วรพจน์ สืบประเสริฐกุล

doi:10.14456/gjl.2026.35

ผู้แต่ง

วรพจน์ สืบประเสริฐกุล คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

DOI:

https://doi.org/10.14456/gjl.2026.35

คำสำคัญ:

การทับซ้อนกันของเนื้อหาสาระภายใต้สนธิสัญญาพหุภาคีด้านสิ่งแวดล้อม, บรรทัดฐานทางกฎหมายระหว่างประเทศ, อนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยกฎหมายสนธิสัญญา ค.ศ. 1969, กฎหมายปฏิสัมพันธ์, ศีลธรรมภายในของกฎหมาย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มุ่งตรวจสอบปัญหาการทับซ้อนกันของเนื้อหาแห่งบทบัญญัติภายใต้สนธิสัญญาพหุภาคีด้านสิ่งแวดล้อม (Multilateral Environmental Treaties) โดยตั้งสมมติฐานว่าบรรทัดฐานทางกฎหมายระหว่างประเทศสามารถทำหน้าที่เป็นกลไกในการระงับความขัดแย้งระหว่างพันธกรณีที่เกิดจากสนธิสัญญาพหุภาคีด้านสิ่งแวดล้อมได้ การศึกษาได้ดำเนินการจากข้อสังเกตที่ว่าอนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยกฎหมายสนธิสัญญา ค.ศ. 1969 มิได้บัญญัติบทมาตราที่เพียงพอสำหรับการแก้ไขสถานการณ์ทั้งปวงอันเกิดจากการทับซ้อนกันในเนื้อหาสาระ ซึ่งเป็นผลมาจากการที่สนธิสัญญาพหุภาคีด้านสิ่งแวดล้อมได้รับการทำขึ้นต่อเนื่องตามลำดับในห้วงเวลาและภูมิภาคที่แตกต่างกัน แต่กลับมุ่งกำกับดูแลเรื่องเดียวกัน จนท้ายที่สุดทำให้รัฐประสบปัญหาทางกฎหมายที่เรียกได้ว่าเป็น "ความไม่แน่นอนในการปฏิบัติตามพันธกรณี" ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการละเมิดสนธิสัญญาและบั่นทอนประสิทธิภาพของการธำรงรักษาไว้ซึ่งธรรมาภิบาลของสิ่งแวดล้อมโลก ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าความพยายามในการแก้ไขปัญหาที่มีอยู่ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นการอาศัยบรรทัดฐานมรดกร่วมของมวลมนุษยชาติ (Common Heritage of Mankind) และความห่วงกังวลร่วมของมวลมนุษยชาติ (Common Concern of Humankind) รวมทั้งวิธีการตีความสนธิสัญญาในรูปแบบต่าง ๆ นั้น ล้วนปรากฏว่าขาดความแน่ชัดทางกฎหมาย หรือมีข้อจำกัดเชิงปฏิบัติที่ขัดขวางการนำไปใช้อย่างได้ผล ด้วยเหตุนี้ เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวในเมื่อยังปราศจากแนวทางแก้ไขที่มีประสิทธิผล การศึกษานี้โดยอาศัยระเบียบวิธีวิจัยทางกฎหมายแบบผสมผสานระหว่างแนวทางหลักนิติศาสตร์ (doctrinal) และแนวทางเชิงบรรทัดฐาน (normative) และการประยุกต์ทฤษฎีศีลธรรมภายในของกฎหมาย (Internal Morality of Law) ของลอน ฟูลเลอร์ (Lon Fuller) ทฤษฎีกฎหมายปฏิสัมพันธ์ (Interactional Law) ทฤษฎีอัตลักษณ์เชิงปฏิบัติ (Practical Identity) ของคริสทีน คอร์สการ์ด (Christine Korsgaard) และทฤษฎีบรรทัดฐานนิยม (Normativity Theories) ของเดวิด ฮูม (David Hume) ตลอดจนของนักคิดคนอื่น ๆ เพื่อเสนอการกำหนดโครงสร้างของบรรทัดฐานทางกฎหมายระหว่างประเทศบรรทัดฐานใหม่อันเป็นทางออกสำหรับปัญหาทางกฎหมายดังกล่าว การศึกษานี้เสนอให้มีการสร้างบรรทัดฐานทางกฎหมายระหว่างประเทศใหม่ผ่านกระบวนการสื่อสารระหว่างรัฐที่มีโครงสร้างชัดเจนและดำเนินไปเป็นลำดับขั้น โดยอาศัยองค์กรของสหประชาชาติเป็นตัวกลางอำนวยความสะดวก ด้วยกรอบทฤษฎีที่ใช้ในการกำหนดทิศทางดังกล่าว บรรทัดฐานทางกฎหมายระหว่างประเทศที่เสนอและสร้างขึ้นโดยผ่านกลไกที่อธิบายไว้ในการศึกษานี้จะก่อให้เกิดความรู้สึกแห่งพันธกรณีที่ถูกกลืนให้เป็นส่วนหนึ่งของจิตสำนึก (internalised sense of obligation) แก่รัฐ อันจะนำพาให้รัฐปฏิบัติตามมิใช่ด้วยความหวาดกลัวต่อบทลงโทษ หากแต่เป็นเพราะรับรู้ถึงความชอบธรรม (legitimacy) ของบรรทัดฐานนั้น อันจะไม่เพียงธำรงรักษาความเป็นไปได้และประสิทธิภาพของบรรทัดฐานดังกล่าวเองเท่านั้น แต่ยังรับประกันการปฏิบัติตามอย่างสมัครใจและมีประสิทธิผลของรัฐต่าง ๆ เพื่อให้ปัญหาทางกฎหมายอันเกิดจากการทับซ้อนกันของเนื้อหาสาระภายใต้สนธิสัญญาพหุภาคีด้านสิ่งแวดล้อมสามารถได้รับการแก้ไขโดยบรรทัดฐานทางกฎหมายระหว่างประเทศดังกล่าว กล่าวในท้ายที่สุด การสร้างบรรทัดฐานใหม่นี้ยังเป็นการเสริมสร้างความมั่นคงแห่งสถาปัตยกรรมของธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมโลกอีกด้วย

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Adler, E. (2005). Communitarian international relations: The epistemic foundations of international relations. Routledge.

Besson, S. (2010). Theorizing the sources of international law. In S. Besson & J. Tasioulas (Eds.), The philosophy of international law (pp. 163–185). Oxford University Press.

Birnie, P., & Boyle, A. (2002). International law and the environment (2nd ed.). Oxford University Press.

Bodansky, D. (2010). The art and craft of international environmental law. Harvard University Press.

Bodansky, D., Brunnee, J., & Hey, E. (Eds.). (2007). The Oxford handbook of international environmental law. Oxford University Press.

Brown-Weiss, E. (1989). In fairness to future generations: International law, common patrimony, intergenerational equity. Transnational Publishers.

Brown-Weiss, E. (1990). Our rights and obligations to future generations for the environment. American Journal of International Law, 84(1), 198–207.

Brunnee, J., & Toope, S. J. (2010). Legitimacy and legality in international law: An interactional account. Cambridge University Press.

Convention on Biological Diversity, opened for signature June 5, 1992, 1760 U.N.T.S. 79.

Fitzmaurice, M., & Elias, O. (2005). Contemporary issues in the law of treaties. Eleven International Publishing.

Fuller, L. L. (1969). The morality of law (Rev. ed.). Yale University Press.

Geneva Convention on the Continental Shelf, opened for signature April 29, 1958, 499 U.N.T.S. 311.

Hume, D. (1985). A treatise of human nature. Penguin.

Hurd, I. (2019). How to do things with international law. Princeton University Press.

Kiss, A., & Shelton, D. (1999). International environmental law. Transnational Publishers.

Koh, H. H. (2010). Keynote address: The Obama administration and international law. Proceedings of the ASIL Annual Meeting, 104, 207–221.

Korsgaard, C. M. (2003). The sources of normativity. Cambridge University Press.

Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th ed.). Pearson.

North Sea Continental Shelf (Federal Republic of Germany v. Denmark; Federal Republic of Germany v. Netherlands), Judgment, 1969 I.C.J. Rep. 3.

Payne, R. (2001). Persuasion, frames and norm construction. European Journal of International Relations, 7, 37–61.

Pufendorf, S. (1990). The law of nature and of nations. In J. B. Schneewind (Ed.), Moral philosophy from Montaigne to Kant (Vol. 1). Cambridge University Press.

Scott, J. (2006). Documentary research. SAGE Publications.

Shaw, M. N. (2003). International law (5th ed.). Cambridge University Press.

Stoeva, P. (2020). International norm development and change: Can international law play a meaningful role in curbing the lifestyle disease pandemic? BMC International Health and Human Rights, 20, Article 18.

Suebprasertkul, W. (2018). Another jigsaw piece for making possible the sustainably environmental society: A case study of ASEAN legal framework for equal access to and fair benefit sharing of plant genetic resources in Southeast Asia [Conference paper]. NIDA International Conference for Case Studies on Development Administration.

Taylor, C. (1993). To follow a rule... In C. Calhoun, E. LiPuma, & M. Postone (Eds.), Bourdieu: Critical perspectives (pp. 45–60). Polity Press.

United Nations Environment Programme. (1990, November 28). UNEP/Bio.Div/SWGB.1/5/Rev.1.

Vienna Convention on the Law of Treaties, opened for signature May 23, 1969, 1155 U.N.T.S. 331.

Vigni, P. (2000). The interaction between the Antarctic Treaty System and the other relevant conventions applicable to the Antarctic area. Max Planck Yearbook of United Nations Law, 4, 481–542.

Wolfrum, R., & Matz, N. (2003). Conflicts in international environmental law. Springer.

Zenko, M. (2015, April 23). The United States does not know who it is killing. Foreign Policy.